عبد الله بن قدامة ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

21

كتاب التوابين ( توبه كنندگان ) ( فارسى )

كتاب مستقلى درباره توبه‌كنندگان به اين شيرينى و آموزندگى نديده‌ام و با اميد آنكه مطالعه و ترجمه آن نخست براى خود اين گنهكار انگيزه بازگشت از گناه باشد و سپس خوانندگان را سودبخش آيد به ترجمه آن پرداختم . روش ترجمه : با توجه به اين موضوع كه ترجمه براى استفاده مردمى كه توان استفاده از متن عربى را ندارند صورت گرفته است نيازى به نقل سلسله اسناد نيست كه نقل سلسله اسناد براى عموم خسته‌كننده است ، براى اهل فضل هم چون كتاب مكرر چاپ شده است دسترسى به متن عربى آسان است ، و به نقل يك يا دو و حداكثر سه راوى بسنده كردم . تا آنجا كه توانستم منبع و مأخذ هر داستان را از كتابهاى مقدم بر روزگار ابن قدامه و كتابهاى معاصر او چون تذكرة الاولياء عطار پيدا كردم و در پاورقى آوردم و خداوند متعال را سپاسگزارم كه بيش از حد انتظار خود در اين‌باره توفيق يافتم ، برخى از داستانها را در آثار بعد از روزگار ابن قدامه پيدا كردم مثلا در كتاب لطيف روض الرياحين فى حكايات الصالحين يافعى از قرن هشتم يا كتاب نفحات الانس جامى . شمار آيات قرآنى و سوره آن استخراج شد و يكى دو مورد هم بود كه مصحح محترم متوجه نشده بودند ؛ برخى از دعاها كه به برخى از توبه‌كنندگان نسبت داده شده است برگرفته از آثار كهن اهل بيت سلام اللّه عليهم است كه در پاورقى متذكر شدم . اشاره كوتاهى به شرح حال راويان و شاعران و اعلام جغرافيايى صورت گرفت كه از لحاظ خوانندگان گرامى خالى از سود نخواهد بود . هيچ ترديد نيست كه همهء اين داستانها نمىتواند مستند و صحيح باشد و ساخته و پرداخته بودن برخى از آنها مانند داستان شماره 127 بسيار روشن است ولى هنر ساختن و پرداختن چنان داستان لطيفى خود ارزشمند است ، پاره‌اى از عنوان داستانها با متن داستان ناسازگار است كه در پاورقى اشاره كردم . در پايان مقدمه اشاره به نكات زير را بر خود لازم مىدانم : يكى از انگيزه‌هاى اين بنده در ترجمه اين كتاب چند پرسش درباره توبه و ارزش آن و توبه‌كنندگان بود كه از سوى دوست بزرگوار فقيدم مرحوم حاج سيد عبد الهادى آقايان در اسفندماه 1370 ( شعبان 1412 ) از اين بنده انجام گرفت ، و دريغا كه آن ديدار واپسين بهره‌مندى من از محضر آن بزرگ‌مرد وارسته و دين‌باور بود و در نخستين روزهاى ماه شوال 1412 ديده از جهان فروبست ؛ اميدوارم خداوند منان او را با اجداد گرامىاش محشور فرمايد . از دو برادر بزرگوار و شريف خودم حضرت استاد دكتر احمد و حضرت