عبد الله بن قدامة ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
188
كتاب التوابين ( توبه كنندگان ) ( فارسى )
حج با اندككالايى كه همراهم بود آهنگ بيت اللّه الحرام كردم ، و همراه گروهى از بازرگانان مصرى سوار بر كشتى شدم ، جوانى بسيار زيبا و رخشنده روى هم با ما سوار كشتى شد : چون ميان دريا رسيديم صاحب كشتى كيسهاى را كه در آن پول بود گم كرد ، فرمان داد كشتى را متوقف ساختند و شروع به تفتيش همه كسانى كه در آن بودند كرد و آنان را به رنج انداخت . چون نزديك آن جوان رفتند تا او را بازرسى كنند از ميان كشتى به دريا جست و بر امواج دريا نشست و موج براى او همچون تختى شد و ما از كشتى به او مىنگريستيم . جوان گفت : پروردگارا ! اين قوم مرا متهم ساختند ، اينك اى محبوب دل من ترا سوگند مىدهم كه به همه جنبندگان اين منطقه دريا فرمان دهى تا بر دهان خود گوهرى گيرند و سر از آب بيرون آورند . ذو النون مىگويد : هنوز سخن او تمام نشده بود كه جنبندگان دريا را جلوى كشتى ديديم كه سرهاى خود را بيرون آورده و هريك در دهان گوهرى دارد كه مىدرخشد . آنگاه آن جوان از موج بر دريا جست و با سرفرازى روى آب حركت مىكرد و پيوسته مىگفت : « إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ » ، تا از چشم من ناپديد شد . و همين مسأله مرا به سياحت واداشت و اين سخن پيامبر ( ص ) را به ياد آوردم كه فرموده است : « همواره در اين امت سى تن هستند كه دلهاى ايشان پيوسته به دل ابراهيم خليل الرحمان است هريك از ايشان كه مىميرد خداوند به جاى او يكى ديگر ارزانى مىفرمايد » . « 31 » 92 - مرد خفته ابن باكويه « 32 » از يوسف بن حسين « 33 » نقل مىكند كه مىگفته است :
--> ( 31 ) . با آنكه ابن قدامه اين داستان را به روايت از ابو الفرج بن جوزى نقل كرده است در صفة الصفوة ضمن شرح حال ذو النون نيامده است ، ابن جوزى آن را در صفة الصفوة ، ص 296 ، ج 4 در احوال يكى از عابدان كه نامش شناخته نيست آورده است و اين حديث را كه ابن قدامه افزوده است نقل نكرده است ، بنده هم در كتابهاى مورد دسترس خود به اين حديث برنخوردم . عبد الرحمان جامى هم در نفحات الانس ، ص 35 ، چاپ آقاى مهدى توحيدىپور ، اين داستان را بدون ذكر اين حديث و به صورتى ديگر كه صحيحتر هم مىنمايد نقل كرده است كه خوانندگان گرامى مىتوانند به آن مراجعه فرمايند . ( 32 ) . ابو محمد بن عبد اللّه معروف به ابن باكويه شيرازى از صوفيان بزرگ نيمه دوم قرن چهارم و اوايل قرن پنجم -