بزرگ خود را در دورهء صفوى با عنوان روضة الأنوار « 1 » در امتداد همين سنّت نوشت و از جمله وصيّت منسوب به افلاطون خطاب به اسكندر را به طور كامل در آن درج كرد . به هرروى ، پس از كارهاى ادبى - تاريخى دورهء نخست ، و در مرحلهء بعد ، نگارش آثار مستقلّى در زمينهء سياست‌نامه آغاز شد كه نمونهء برجستهء آن سياست‌نامه اثر خواجه نظام الملك طوسى ( م 485 ه . ق ) است . روشن است كه اين آثار ، آثارى دينى نيست ؛ بلكه به طور عمده ، نگاهش به سياست و وزارت از ديد اجرايى ، آن هم با تأكيد بر سلطان و وزير به عنوان عواملى است كه ادارهء كشور را عهده‌دار مىباشند . در ضمن بحث ، از دين و شريعت نيز استفاده شده و توصيه به اجراى آن مىشود . در اين كتاب و موارد مشابه آن در دوره‌هاى بعد ، داستانهاى تاريخى - سياسى فراوانى از سلاطين قبل و بعد از اسلام ارائه شده است . در دوره‌هاى بعد ، اين متون شكل ادبىترى به خود گرفته و حكايات و اشعار فراوانى بر آنها افزوده شده و خواندنىتر نوشته شده است . نگارش اين‌گونه آثار در جهان اسلام ادامه يافت . مهمّترين اثر پس از سياست‌نامهء خواجه نظام الملك ، كتاب نصحية الملوك از امام محمّد غزالى ( 450 - 505 ه . ق ) و اخلاق ناصرى از خواجه نصير ( م 672 ه . ق ) است . از كارهاى سترگ ديگر در اين باب ، قطب سيم كتاب درّة التاج قطب الدين شيرازى ( م 710 ه . ق ) در حكمت عملى است كه به كوشش ماهدخت بانوهمايى به سال 1369 در تهران ( شركت انتشارات علمى و فرهنگى ) به چاپ رسيده است . پس از مباحث اخلاقى ، كه در فصول نخست كتاب آمده ، قاعدهء چهارم آن ، در سياست مدن است و مبناى بحثها نيز فلسفى و تحليلى همراه با برخى شواهد دينى با محوريّت سلطنت است . يك نمونهء سياسى - عرفانى از اين دست ، كتاب التدبيرات الإلهية فى إصلاح المملكة الإنسانية از

--> ( 1 ) . اين كتاب به سال 1377 به تصحيح اسماعيل چنگيزى اردهايى در مركز نشر نيراث مكتوب به چاپ رسيده است . در سال 1381 نيز به كوشش نجف لك‌زايى در قم ( بوستان كتاب قم ) چاپ شده است .