سيد محمد عبد الحسيب بن سيد أحمد العلوي العاملي

23

قواعد السلاطين ( فارسى )

از مادر دهر هركه آيد ، برود * با دست تهى كآمده بايد ، برود اين دار فنا محلّ هستى نبود * هر كس كه به اين خرابه آيد ، برود « 1 » فرزندش ميرزا عبد اللّه ( صفر 1165 - محرم 1251 يا 1143 ه . ق ) نيز از فقها و دانشمندان بوده و نزد وحيد بهبهانى و ميرزاى قمى تحصيل كرده و با مرحوم حجة الاسلام شفتى و حاجى كرباسى ، رفاقت و ارتباط نزديك داشته . از وى آثارى بر جاى مانده است . « 2 » قواعد السلاطين و جايگاه آن در متون سياسى دورهء صفوى ارزش كتاب قواعد السلاطين از سه زاويه قابل توجّه است : نخست ، به عنوان يك اثر سياسى در رديف آثار فراوانى از همين دست ، كه دربارهء سياست مدن و اخلاق كشوردارى نگاشته شده و از اين بابت ، البتّه در قياس با آثار فراوانى كه پيش از آن نوشته شده ، اثر چندان شگرفى نيست . دوم ، به عنوان يك اثر ادبى . نثر مؤلّف در اين اثر ، مصنوع و اديبانه است كه البتّه تكلّف چندانى ندارد و خالى از حلاوت نيست . به نظر مىرسد بخشهايى از عبارات از متون ديگر گرفته شده باشد . سوم ، به عنوان يك اثر تاريخى . اين اثر به دليل اشتمال آن بر زندگى خاندان مير داماد و مير سيّد احمد علوى و مطالبى كه دربارهء ارتباط خاندان كركى با حكومت صفوى دارد ، حاوى اطّلاعات جالب و تازه‌اى است . مؤلّف براى نشان

--> ( 1 ) . ر . ك : مقدمهء علاقة التجريد ، ص نود و پنج . ( 2 ) . ر . ك : فهرست كتب خطّى كتابخانه‌هاى اصفهان ، ص 168 . شمارى از اعقاب اين خاندان بر اساس اطلاعات خانوادگى در مقدمهء علاقة التجريد ( صص نود و هفت - صد ) توسّط آقاى دكتر حامد ناجى معرفى شده‌اند . اين شاخه ، در اين اواخر ، به خاندان مير دامادى شهرت يافته‌اند كه در ميان آنان هم اهل علم و ادب فراوان است .