سيد محمد عبد الحسيب بن سيد أحمد العلوي العاملي

12

قواعد السلاطين ( فارسى )

پرداخت . « 1 » يكى از مهمّترين وجوه زندگى علمى مير سيّد احمد ، برخورد وى با انديشه‌هاى مسيحى رايج زمان صفوى است كه توسّط مبلّغان و ميسيونرهاى مسيحى در هند و ايران انتشار مىيافت . وى علاوه بر تأليف مصقل صفا « 2 » و لوامع ربّانى « 3 » به صورتهاى ديگرى هم مورد مشورت مردم در برخورد با اين انديشه‌ها قرار مىگرفت . « 4 » ما در اين‌باره ، در جاى ديگر سخن گفته‌ايم . « 5 » فهرست 24 عنوان از كتابهاى سيّد احمد را استاد سيّد محمّد على روضاتى - دام ظلّه - به دست داده و نسخه‌هايى را از هر كدام كه مىشناخته ، ياد كرده است . « 6 » از عناوين كتابهاى او چنين دانسته مىشود كه وى در زمينهء فقه ، فلسفه ، تاريخ و نيز اديان و مذاهب آشنايى داشته و تأليفاتى از خود بر جاى گذاشته است . در شرح حال سيّد احمد علوى ، اشاره به اين كه عهده‌دار منصبى ادارى در دولت صفوى شده باشد ، نشده است . آنچه هست ، تنها فعاليّت وى در عرصهء علمى و دينى در اين دوره است . با اين همه ، عبد الحسيب فرزند مير سيّد احمد و

--> ( 1 ) . فلسفهء ايرانى و فلسفهء تطبيقى ، صص 61 - 64 . ( 2 ) . اين اثر به اهتمام حامد ناجى در سال 1372 در قم انتشار يافته است . ( 3 ) . دربارهء ر . ك : فهرست كتب خطّى كتابخانهء اصفهان ، صص 177 - 180 . ( 4 ) . از جمله ر . ك : أنيس المسافر و جليس الحاضر ج 1 ، ص 434 ، كه پرسشى از « السيد الجليل الأعظم الأفخم جمال الدين أحمد بن المقدّس السيّد زين العابدين » دربارهء عيسى مسيح صورت گرفته است . ( 5 ) . ر . ك : صفويه در عرصهء دين ، فرهنگ و سياست ، ج 3 ، مقالهء « ادبيات ضد مسيحى در دورهء صفوى » . ( 6 ) . فهرست كتب خطى كتابخانهء اصفهان ، صص 173 - 177 . تأليفات سيّد احمد از اين هم بيشتر است و استاد بعدها در حواشى كتاب فهرست خود ( در نسخهء شخصى خود ) آثار ديگرى از سيّد احمد را هم معرفى كرده‌اند . همچنين ، ر . ك : شرح القبسات ، مقدمه ، صص 67 - 72 ؛ در موسوعة مؤلّفى الإمامية ، ج 3 ، صص 565 - 577 بيش از پنجاه كتاب وى ، يا منسوب به وى ، با معرفى نسخه‌هاى خطى بر جاى مانده از آنها معرفى شده است .