و بىژنگ شبهه و ريب ، آنچه صورت حقّ و يقين « 1 » باشد ، در آن مرآت ارتسام گيرد . چون سلاطين « 2 » به حسب صورت بر جميع زيردستان خود فايق و مستولىاند « 3 » ، به حسب معنا هم « 4 » بايد كه ايشان « 5 » بر اتباع و اشياع خود مسلّط و مستعلى باشند « 6 » . تا از مذّلت جهل و نادانى خوارى نكشند و ميان خدم و حشم خود به دانشورى هم مطاع و واجب الاتّباع گردند « 7 » . اگر چنانچه « 8 » به معانى « 9 » روحانى و حقايق علوم حقّانى توجّه نمايند « 10 » ، به طبع صاف روشن به سرچشمهء حيوان « 11 » عرفان رهبرى يابند و اگر به مقاصد حكمى يقينى و مطالب علوم دينى ، همّت خود مصروف گردانند « 12 » ، بىانحراف مزاجى « 13 » به جانب اوهام باطله و انصراف به خيالات كاذبه ، به منزل مقصود برسند . نظم بحر فكرش چو موج‌خيز شود * هر زمان نكته‌اى بپردازد ور ضميرش چراغ افروزد * قرص خورشيد را لگن سازد اگرچه عطيّهء فهم و ادراك امر فطرى است و قوّت تحدّس و تفرّس از فضايل جبلّى در نشئت بشرى ، ليكن تقويت و تربيت آن ملكه و غريزه از مجالست « 14 » و صحبت اهل علم و دانشورى و از بركت مؤانست با اهل حكمت عملى و نظرى انتظار توان داشت . چرا كه چراغ دل خردمند به مجاورت نور علم تابان شود و مشكات طبع هوشمندان « 15 » از محاورت مصابيح زبان عرفان « 16 » فروزان گردد . چنانچه سلاطين نبوّت منزلت و پادشاهان كشور دين و دولت مانند اسكندر ذوالقرنين و انوشيروان عادل و كىخسرو مبارك 79 و امثال ايشان از پادشاهان اهل ايمان « 17 » كه با وجود بهره‌مندى ايشان از نصيب اوفاى « 18 » حكم و

--> ( 1 ) . م : مريى عين اليقين . ( 2 ) . م : سلطان . ( 3 ) . م : آيد . ( 4 ) . م : + او را . ( 5 ) . م : - ايشان . ( 6 ) . م : باشد . ( 7 ) . م : باشد . ( 8 ) . م : - چنانچه . ( 9 ) . م : معنى . ( 10 ) . م : نمايد . ( 11 ) . م : + ايقان و . ( 12 ) . م : دارد . ( 13 ) . م : - مزاجى . ( 14 ) . م : مجالس . ( 15 ) . م : هوشمند . ( 16 ) . م : عارفان . ( 17 ) . م : - و امثال ايشان . . . اهل ايمان . ( 18 ) . م : - اوفاى .