مطالب « 1 » دنيوى و مقاصد صورى و معنوى او مقارن صلاح و مشحون به خير عاقبت و نجاح گردد . نظم « 2 » و اتل كتاب اللّه تهدى به * و استجلب الشرع على سنّته اذهب « 3 » لمولاك و كن صادقا « 4 » * و اعلم بأنّ العزّ فى خدمته اكنون بدان كه مقاصد كتاب و سنّت مشتمل بر دو گونه بود : يكى مقصد علمى و يكى « 5 » مقصد عملى . زيرا كه حكمت در نزول كتاب و فرستادن 19 پيغمبران ، اصلاح حال و مآل و تيسير مطالب و آمال خلق خداست و اين حالت كمالى « 6 » در نفوس بشرى يا به دريافت امرى است كه متعلّق به معرفت مبدأ و معاد است ، يا آن‌كه معرفت امرى است كه متعلّق به صلاح معاش « 7 » عباد است در اين عالم كون و فساد . و مراد از علم و حكمت ، معرفت امر اوّل است و مراد از شرايع و نواميس ، دانستن و به كار داشتن امر ثانى « 8 » جهت وصول به سعادت معنوى « 9 » و نجات از مفاسد و شقاوت دنيوى . « 10 » و باز هريك از اين دو قسم علمى و عملى بر دو گونه است : يا علم خادم است يا علم مخدوم و عمل هم بر اين قياس ، يا عمل خادم است يا عمل مخدوم . امّا علم خادم آن است كه مقدّمات تحصيل معرفت اللّه « 11 » باشد ، چون « 12 » علم شرايع و احكام كه متعلّق به اعمال و احوالى است كه نظام آن سبب بقاى نفوس عباد اللّه است و شرط حصول معرفت اللّه ، و اين قسم علم بر هر بندهء مكلّف واجب است ، « 13 » چرا كه مقدّمات واجب كه معرفت حقّ « 14 » است ، « 15 » واجب خواهد بود . و امّا علم مخدوم ، علم توحيد و معرفت اللّه است ، ليكن « 16 » به صفت « 17 » توحيد بر كمال « 18 » و نعوت جمال و جلال . و جميع علوم علما و معارف و حكم

--> ( 1 ) . م : + دين و . ( 2 ) . م : شعر . ( 3 ) . م : واغب . ( 4 ) . م : صاحبا . ( 5 ) . م : دوّم . ( 6 ) . م : انسانى . ( 7 ) . م : به مصالح زندگى و معيشت . ( 8 ) . م : + است . ( 9 ) . م : دينى . ( 10 ) . م : + و مراد از شرايع و نواميس دانستن و به كار داشتن امر ثانى است . ( 11 ) . م : حقّ . ( 12 ) . م : همچون . ( 13 ) . م : باشد . ( 14 ) . م : اللّه . ( 15 ) . م : + هم . ( 16 ) . م : - ليكن . ( 17 ) . م : صفات . ( 18 ) . م : به صفات .