عنصر المعالي كيكاووس بن اسكندر بن قابوس بن وشمگير بن زيار

مقدمهء مصحح 20

قابوس نامه ( فارسى )

كتاب بحيره ، و نظامى گنجوى در خسرو و شيرين ، و فريد الدين عطّار نيشابورى در اسرارنامه ، الهىنامه و در منطق الطير ، و افضل الدين ابو حامد احمد بن حامد كرمانى در كتاب عقد العلى للموقف الاعلى ، و بهاء الدين محمد كاتب معروف به ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان ، و سعد الدين كافى در قصيدهء خود ، و خسرو دهلوى در مثنوى مطلع الانوار ، و عبد الرحمن جامى در منظومهء سلسلة الذهب ، و مجد الدين محمد حسينى مجدى در زينة المجالس ، و محمد باقر معروف به محقق سبزوارى در روضة الانوار ، حكايات و مطالبى از ان نقل كرده‌اند كه گاه با ذكر مأخذ است و گاه اگر چه از قابوس‌نامه يادى نكرده‌اند معلوم است كه از ان بهره برده‌اند « 1 » . استاد سعيد نفيسى با توجه به دو حكايت كه قاضى احمد غفّارى در كتاب نگارستان ، بنقل از قابوس‌نامه ، آورده است و در نسخه‌هاى موجود ابدا مذكور نيست ، نوشته‌اند : « شگفت است كه در تمام نسخه‌هاى قابوس‌نامه به هيچ وجه اثرى از اين دو مطلب كه قاضى احمد غفّارى مىگويد از ان برداشته است نيست ، ممكن است كتابى ديگر را با قابوس‌نامه اشتباه - كرده يا اين كه نسخه‌اى بجز نسخه‌هاى متداول ما بدست داشته است ولى اين احتمال دوم بسيار ضعيف است « 2 » » . نبودن روايات مزبور در كهنه‌ترين نسخه‌هايى كه بعد بدست آمده نيز حدس استاد نفيسى و احتمال اشتباه قاضى احمد غفارى را در انتساب دو حكايت مورد نظر به كتاب قابوس‌نامه ، تأييد مىكند . از طرفى ديگر چاپهاى متعددى كه از قابوس‌نامه تا كنون صورت گرفته

--> ( 1 ) - رك . سعيد نفيسى ، قابوس‌نامه ، مقدمه : يح - يط ؛ منتخب قابوسنامه ، مقدمه 31 - 32 . بعلاوه طرز تأليف و اسلوب قابوس‌نامه در آثار ادبى فارسى پس از خود آثارى بجاى نهاده است كه محتاج تحقيق و بحث مفصلى است ، نيز ر ك . دكتر امين عبد المجيد بدوى ، بحث دربارهء قابوس‌نامه : « تأثيرات قابوسنامه در ادبيات فارسى » ص 232 - 252 ( 2 ) - قابوس‌نامه ، مقدمه : يط - ك ؛ منتخب قابوسنامه ، مقدمه 32 - 34