أبو القاسم عبد الله بن علي الكاشاني ( القاشاني )
63
عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى )
رنگ بود . فصل در محافظت لعل لعل را هم رنگ و هم آبدارى زايل شود از روايح تيز بوى تيز طعم ، و از مصادمت جوهرهاى صلب سطح ظاهر او خسته شود و داغ پذيرد . و داشتن او همچون داشتن مرواريد باشد . فصل در خيانت لعل بيجاده به لعل ماننده بود و ازو خيانت لعل كنند ، امّا چون بسايند بيجاده رنگ بنمايد . و در سودن از لعل سختتر باشد . و لعل سوده متغيّر رنگ نشود ، همچنان سرخ باشد . و بلور رنگ كرده هم به خيانت لعل كنند و لعل مانا باشد ، امّا رنگ در جرم او يكسان نباشد . چون مقابل آفتاب يا روشنايى بدارند بعضى سرخ نمايد و بعضى سپيد ، و به سودن هم سفيد شود ، و لعل به سودن سرخ ماند . و هرچ در معايب ياقوت گفته شدست از ثقب و غمامه و اختلاف لون و غير آن در لعل همان معايب موجود باشد . پس اعادت آن حاجت نباشد ، و اللّه اعلم . فصل در منافع و خواصّ لعل مزاج لعل گرم و خشك است . در مفرّحات تركيب كنند ، و در خواص آوردهاند و از معتمدان به طريق تسامع معلوم شده كه چون كوهكاران را در معادن پاره [ اى ] لعل نيكو [ ى ] باطراوت