فصل دوم در صفت ياقوت سفيد ياقوت سفيد دو جنس است : يكى صافى مثل بلور در صفا و طراوت و برق ، و ديگر سفيدى گرفته كى آن را اصمّ گويند . و آن سفيد نوعى است كى در ميان آن غمامه باشد كه به زيادت نور قمر زيادت مىشود و به نقصانى نقصان مىگيرد و آن را حجر القمر خوانند . و نوعى ديگرست كى گويى قطرهء آب در ميان آن مىگردد . و اين جنس در زمين هندست . به آتش پايدار بود و در صلابت و ثقل معادل ديگر انواع باشد . « 1 » و فرق ميان او و بلور به وزن توان كرد و سوهان ، و ديگر جواهر به او سوراخ توان كرد شبيه الماس . [ b 8 ] و باشد كه ياقوت سفيد را سوراخ كنند و به رنگ خوچوبه بجوشانند . آن رنگ در سوراخها رود و بر جمله اجزاى آن بتابد و اندكمايه سرخ رنگ شود ، و اگر در رنگ نيلى بجوشانند لون اكهب گيرد . از خواصّ او آن است كى چون در دهن گيرند تشنگى بنشاند ، و اگر پارهء بزرگ باشد و قطرات آب به روى نشيند ، يعنى هوائى كى ملاصق آن انا بود به سبب علّت برودت آب شود ، آن آب را به صاحب تب محرّق دهند در حال او را دوائى حاصل آيد ، به فرمان حقّ تعالى .

--> ( 1 ) - ازينجا الى كلمهء بعد از سوهان در همين سطر در حاشيه تحرير شده است .