آفتاب نيزه بالايى برآيد » : ص 219 س 17 « تا آفتاب يك نيزه بالا برآيد » ) كلمهء نيزه در مثل « آب كه از سرگذشت خواه يك نيزه خواه ده نيزه » معروف است . ولى در بعضى متون قديمى كلمات نيزه و تير ديده مىشوند كه جزو يك عبارتى هستند كه براى گرفتن اندازهء ارتفاع آفتاب و تعريف ساعات روز به كار مىرفته است . تير انداختن : سقط گفتن ، تير افكندن 140 / 5 : 160 / 4 تيمار داشت : نگهدارى 205 / 7 بجاى آوردن : بفراست فهميدن 99 / 9 : 113 / 18 : 114 / 3 ( گلستان باب 1 حكايت 2 : تاريخ بيهقى ص 62 س 15 : كيمياى سعادت ص 27 س 23 « بعضى از علما بخاطر خويش بجاى آرد بىتعلم » ) جاندارى : نگهبانى 120 / 13 جبايت : گرفتن ماليات 252 / 25 ( a ) جعل : پارنج ، پاى مزد 100 / 5 جمله كردن : جمع كردن 133 / 8 : 134 / 6 : 325 / 7 جوآميز : ( نان ) آميخته بجو 46 / 8 چشم‌زدگى : اثر چشم بد 254 / 11 ( تاريخ سيستان ص يز ) چنان دانستن : ( اشتباها ) خيال كردن 45 / 20 : 179 / 4 : 214 / 3 « چنان پندارد » : 297 / 18 : ( 49 / 5 « چنان نمايى » ) ( نزهت‌نامه زير عنوان گفتار « چنان دانند كه آن نشانى ديگر است و آن خود همان است » : زير عنوان روباه « پاى از هم باز - فكند تا مرغان چنان دانند كه او مرده است » ) چند : باندازهء 90 / 21 « چند نيم فرسنگ » 113 / 6 « چند يك گزى » 113 / 9 « چند يك گز » 194 / 3 « چند شهرى حصين . » ( چهار مقاله ص 21 س 2 « هژده دانه مرواريد بركشيد هر يكى چند بيضهء عصفورى » تاريخ برامكه ص 22 س 3 « پاره‌اى بخور چند بيضه‌اى » حدود العالم ص 192 س 4 بند 49 « چند كبكى » كيمياى سعادت ص 192 س 12 « آنگاه چند دو گز پيشتر شود » : تاريخ بيهقى ص 489 س 14 : تاريخ سيستان ص يز : Lazard لازار س 241 بند 268 ) با اينكه در اين متن كلمهء « چند » در بعضى موارد با كسرهء اضافه چاپ شده حقيقة نبايد آن را با اضافه خواند . چند بمعنى « باندازهء » محتمل نيست كه با چون بمعنى « به شكل » كه هيچ اضافه ندارد در اين حيث فرق داشته باشد . حاله : موعد ، محل 69 / 15 و بارها تا آخر حكايت شايد درست باشد اين واژه را با تشديد لام خواند از فعل عربى « رحل » يعنى سررسيدن . حشر : مدد ، قوهء امدادى 276 / 12 : 280 / 17 ( راحة الصدور ص 498 : معزى ص 217 بيت 5226 : بمدد يا بحشر هيچ نيازش نبود * كه سعادت مددش باشد و اقبال حشر » ) حظيره : محل محصور ، مدفن 15 / 12 ( سفرنامه ص 23 س 7 ، 19 : تاريخ بيهقى 205 س 2 ) حقيقت : تحقيق ، اثبات 50 / 14 : 179 / 13 « بىحقيقتى و درستيى »