خواجه نظام الملك الطوسي

4

سير الملوك ( سياستنامه ) ( فارسى )

بينديشيد و روشن بنويسيد و بر راى ما عرضه كنيد تا در آن تأمل كنيم و بفرماييم تا پس از اين كارهاى [ 2 a ] دينى و دنياوى بر آيين خويش رود و آنچه دريافتنى است دريابيم و شرط هر شغلى بر قاعدهء خويش و فرمان ايزد تعالى بجاى فرماييم آوردن و آنچه نه نيك است و پيش از اين رفته است درتوانيم يافتن كه چون ايزد تعالى جهان و ملك جهان را بما ارزانى داشت و نعمتها بر ما تمام گردانيد و دشمنان ما را مقهور كرد نبايد كه هيچ چيز در مملكت ما بعد از اين بر نقصان يا بر خلل يا بر خلاف شرع و فرمان ايزد تعالى باشد يا رود ، بنده آنچه در اين معنى دانسته بود و ديده و بروزگار تجربت افتاده و از استادان آموخته بود در اين خدمت شرح داد و اين خدمت را بر پنجاه فصل نهاد چنان كه فهرست بابها بمعنى هر بابى ناطق است و نيز هر جاى و در هر فصلى آنچه لايق بود از اخبار و حكايات از گفتهء بزرگان آورد تا بوقت خواندن ملال نگيرد و بطبع نزديكتر باشد و بسيار فايده اندر اين كتاب است چون بخوانند و به كار دارند ثواب هر دو جهانى بحاصل آيد . و اين نسخت از بهر خزانهء معموره عمّرها اللّه نبشت و پيش خدمت آورد . ان شاء اللّه كه پسنديده آيد و مقبول گردد . 3 - و هيچ پادشاهى و خداوند فرمانى را از داشتن و دانستن اين كتاب چاره نيست خاصه در اين روزگار كه هرچند بيشتر خوانند ايشان را در كارهاى دينى [ 2 b ] و دنياوى بيدارى بيشتر افزايند و در احوال دوست و دشمن ديدارشان بهتر درافتد و روش كارها و راه تدبيرهاى صواب بر ايشان گشاده شود و ترتيب و قاعدهء درگاه و بارگاه و ديوان و مجلس و ميدان و اموال و معاملات و احوال لشكر و رعيت بر ايشان روشن شود و هيچ چيز در همهء مملكت از دور و نزديك و از بسيار و اندك پوشيده نماند ان شاء اللّه تعالى .