خواجه نظام الملك الطوسي

مقدمهء مصحح 27

سير الملوك ( سياستنامه ) ( فارسى )

مىدهد . قسمت اعظم كتاب شامل مطالبى است مأخوذ از منابع ديگر و حكم كردن بر اصيل بودن يا نبودن آنها بسيار مشكل است ؛ چه شايد محمد ناسخ يا كسى ديگر حكايتها و نقلها را به كتاب افزوده باشد و هيچ وسيله‌اى براى پيدا كردن آنها نيست . زبان زبان سير الملوك نسبت به زبان امروز قديمى است . در آن كلمات و تعبيرات و تركيبات كهنه بسيار يافت مىشود . استعمالات كهنه و قابل توجه در فهرست لغات و ضميمه‌هاى كتاب حاضر بيان شده‌اند . در اين كتاب چون متون ديگر قديمى لغات عربى به آن اندازه نيست كه در كتابهاى دوره‌هاى جديدتر ديده مىشود . با اين همه در سير الملوك بعضى كلمات عربى هست كه بعدها از رواج افتاده است . سبك انشاى نظام الملك ساده و روشن است و تصنع و تكلف فنى ندارد و از نثر مسجّع كه سبك نوى در فارسى دوره‌هاى بعدى بود ، عارى است . اطالهء كلام و آوردن لغات زايد در نوشتهء نظام الملك ديده نمىشود . برعكس ايجاز و اختصار ، خاصه در پندها ، گاهى به حدى است كه باعث ابهام مقصود است . سپاس‌گزارى از دانشمندان و دوستان زيادى كه در فراهم آوردن چاپ اول اين كتاب به من يارى كردند دو نفر آنها ، استاد ليوى و استاد مينورسكى ، درگذشته‌اند و شايسته است نامهاى ايشان را اينجا با تشكر و قدردانى به ياد بياورم . در مورد كتاب حاضر اولا از آقاى ميرودود سيديونسى كتابدار كتابخانهء ملى تبريز كه با لطف نسخه گران‌بهاى نخجوانى را در دسترس من گذاشت و اجازه داد كه از آن عكس بگيرم تشكر مىكنم . همچنين لازم است كه از استاد مجتبى مينوى به جهت آنكه نسخهء عكسى خود را كه از نسخهء A عكس‌بردارى شده بود لطفا