محمد بن على ظهيرى سمرقندى

مقدمهء مصحح 28

سندباد نامه ( فارسى )

مشخصات اين نسخه بدين صورت است : خط نستعليق ، كاغذ خطايى ، داراى 293 صفحه ، در هر صفحه 12 بيت ، اندازهء صفحات 5 / 11 * 5 / 17 س ، متن 5 / 7 * 11 س ، صفحهء اول و بعضى از صفحات ديگر ندارد ، چند صفحه و بابها پس و پيش شده‌اند . « 1 » در اين نسخه حكايتهايى وجود دارد كه كمبود حكايتهاى نسخه ايندياآفيس را پر مىكند . همچنين مقايسهء اين نسخه منظوم با عبارات سندبادنامهء ظهيرى سمرقندى ، آشكار مىكند كه منبع عضد در نظم اين نسخه ، تحرير ظهيرى بوده است . براى نمونه بنگريد به چند نمونه از مقايسهء دو نسخه : چو كار توقف به پنجم كشيد * خروش كنيزك به انجم رسيد « 2 » كه در سندبادنامهء ظهيرى ، ص 141 بدين صورت آمده است : « چون نوبت دور ايام به روز پنجم رسيد ، مشغلهء استغاثت زن به گوش انجم رسيد » * * * زنى بود صد ساله در كوى او * پر از گَرد آسيا روى او « 3 » كه در سندبادنامهء ظهيرى ، ص 151 بدين صورت وجود دارد : « با گنده‌پيرى كه گرد آسياى حوادث ايام بر سرش نشسته بود و . . . » * * * يكى گفت وقتى كه دل درد كرد * كه ناخوشتر از درد دل نيست درد شنيدم دل روبه او را دواست * دل و همهء دردها را دواست « 4 » كه در سندبادنامهء ظهيرى ، ص 226 بدين صورت آمده است : « هر كرا دل درد كند ، دل روباه بريان كند و بخورد ، بيارامد . . . » * * * اكنون نتيجه مىگيريم كه از تحريرهاى فارسى سندبادنامه تنها يك نسخهء منظوم - از عضد - و يك نسخهء منثور - از ظهيرى سمرقندى - باقى مانده است و هر دو به سرچشمهء

--> ( 1 ) . سندبادنامه ، تنگيز گاريليشويلى ، ص 189 . ( 2 ) . همان مأخذ ، ص 186 ( 3 ) . همان ، همان صفحه . ( 4 ) . همان ، ص 188 .