شهمردان بن أبى الخير رازى

146

روضة المنجمين ( فارسى )

كن پس ميان جزء شمس و آن قسمت كى شمس بذو نرسيذه بوذ اندر اجزا [ ى ] اصل ضرب كن و بر شش ببخش اگر اسطرلاب سدسى بوذ برحسب قسمت و بخشش ، آنچ حاصل آيذ اجزاء تعديل بوذ . پس مرى به مقدار اجزاء تعديل سوى علامت نخستين آر آنچ بر مقنطره افتذ جزء شمس بوذ . تعديل اجزا ( ء ) مقنطرات : جزء شمس بر آن مقنطرات نه كى از ارتفاع كمتر بوذ و مرى را نشان كن پس جزء شمس بر آن مقنطره نه كى از ارتفاع بيشتر بوذ و بنگر تا مرى چند گذشتست اجزاء اصل بوذ . و بنگر كى ميان ارتفاع و آن مقنطره كى بيشتر از آن ارتفاع بوذ چندست در اجزاء اصل ضرب كن و بر شش « 1 » ببخش آنچ حاصل آيذ اجزا تعديل بوذ بذان قدر مرى بازپس رو از سوى نشان اوّل كى جزء شمس بر آن ارتفاع افتذ كى گرفته باشى . تعديل اجزاء طالع : چون جزء طالع از ميان دو قسمت افتذ مرى را نشان كن پس آن جزء كى طالع ازو گذشتست بر افق مشرق نه و مرى را نشان كن و بدانك تا چندست آن اجزاء تعديل بوذ . پس ديگر باره آن جز ( ء ) تمامى قسمت كى طالع بذو رسيذه نيست بر افق نه و بنگر تا از ميان دوّم و جايگاه مرى چندست آن اجزاء اصل بوذ . پس اجزاء تعديل در شش « 2 » ضرب كن و بر اجزاء اصل ببخش و بر آن جز ( ء ) قسمت افزاى كى طالع « 3 » ازو گذشته بوذ كى آن جزء طالع بوذ . تعديل ساعات معوّج : بنگر بجزء شمس كى بر خطوط ساعات افتاذه بوذ بشب يا نظير جز ( ء ) بروز چون در ميانه « 4 » دو ساعت افتذ مرى را نشان كن اوّلا پس جز ( ء ) بر ساعات تمام نه و مرى را نشان كن . دوّم كرّت آنچ گذشته بوذ اجزاء تعديل بوذ . پس با ساعات ناقص‌آور و بنگر كى از علامت دوّم تا مرى چند گذشتست اجزاء اصل بوذ اجزاء تعديل بر اجزاء اصل قسمت كن آنچ حاصل آيذ بر آن ساعات تام افزاى كى با تو بوذ .

--> ( 1 ) . نسخه قاهره « بر تيرست و شصت ببخش » . ( 2 ) . نسخه قاهره « در تيرست و شصت ضرب كن » . ( 3 ) . نسخه توبينگن و ملك و تهرانى « شمس » نسخه مجلس « طالع » . ( 4 ) . نسخه اساس « از ميان » .