( 76 ) باب پنجم : وتد مايلى وتد زايل چون منطقة البروج به دوازده قسمت كردند و بروج نام نهاذند از آن جمله چهار خانه را اوتاد گفتند يعنى ميخها ، و آن طالع و چهارم و هفتم و دهم است و چهار را مايلى اوتاد خوانند كه از پس اوتاد باشند و آن دوم و پنجم و هشتم و يازدهم است و چهار را زايل گفتند كه از اوتاد دور مانده است و آن سوم و ششم و نهم است و دوازدهم و وتد دليل بوذن و كون است و مايلى حد اعتدال و زايل دليل تباهى . خانها ثابت و زايل : ثابت و قايم بيكى معنيست و آن بوذ كه چون تسويه البيوت كنى بدرجه مطالع درجها از خانه خويش دارد و بر جايگاه خويش ايستاذه بوذ و اگر در پيش افتاذه بوذ چنانك دهم را درجات از يازدهم بوذ مايل خوانند كه بديگر برج خميذه باشذ و اگر باز پس افتذ چنانك دهم را درجات از نهم باشذ زايل خوانند كه از آنچ نصيب اوست [ باز ] مانذه است و از جايگاه خويش تسويه زايل گشته . فرح و آفت : آنست كه از نهاذ خانه [ ها ] دوازده گانه است [ و بدان كى هر كوكبى كه بدانجا رسذ خرّم بوذ و مقابله آن‌جاى آفتست و ] طالع « 1 » فرح عطارد [ ست و ] سوم فرح قمر پنجم فرح زهره ششم فرح مريخ نهم فرح شمس يازدهم فرح مشترى دوازدهم فرح زحل و همچنين چون ستارگان نر نهارى در برجها [ ى ] نر باشند و ستارگان ماذه و ليلى در برجها ماذه و تشريق ستارگان علوى و تغريب ستارگان سفلى الّا مريخ كه بخلاف اينست چه علوى و تغريب جلب و فرح او بوذ و بوذن نهارى بروز فوق الارض و [ ليلى ] بشب تحت الارض و ليلى بشب فوق الارض و بروز تحت الارض و اين را جلب خوانند و هم چون فرحست از طالع [ 77 ] تا وسط سما فرح زحل و مشترى و مريخ « 2 » است و از وسط سما تا هفتم ربع ماذه فرح زهره و قمر است و اين دو ربع « 3 » كه مقابل است هم برين‌گونه و همچنين قوّت ستارگان كه همچون فرح است مشترى و عطارد اندر طالع و شمس و مريخ در وسط سما و قمر و زهره در وتد الارض و زحل اندر سابع و همه ستارگانرا در يازدهم نيكست .

--> ( 1 ) . در نسخه اساس به جاى طالع « اول » آمذه است . ( 2 ) . در نسخه قاهره بجاى مريخ ، « عطارد » است . ( 3 ) . در نسخه اساس : « نوع » آمده است .