شهمردان بن أبى الخير رازى
78
روضة المنجمين ( فارسى )
( 67 ) ارباب مثلثات : اين مثلثات بر يكى طبع باشذ و ازين جهت خداوند ايشان چون يكديگر بوذ و اين در جدول آورذيم كه هرسه ستاره ، خداوند مثلثىاند و اول را خداوند نوبت نخستين خوانند و دوم را خداوند نوبت دوّ [ م ] ، و سوم انباز ، و بطلميوس خداوند احكام ، آن سوم ستاره را كه انبازست وجهى ننهد « 1 » و حكمى نرانذ و اين ارباب بروز و شب بگردذ و چنان بوذ كه خداوند اول نوبت روز ، خداوند دوم [ نوبت ] شب باشد و خداوند نوبت اول شب خداوند نوبت دوم روز [ بود ] و سيّوم بر جايگاه خويش باشذ بنه گردذ جدول است كه گذشت . اثنا عشريه : آن بوذ كه هر برجى به دوازده قسمت راست كنى هريك صذ و پنجاه دقيقهاى « 2 » دو درجه و نيم و ابتدا از اول حمل كنى و بخش اول خذاوند خانه او را دهى و آن مريخ است و بخش دوم خداوند دوم او را و آن زهره است و خانهاش ثور و همچنين همه بخشها تا به آخر رسيذن ، و آنچ بمانذ اندر دوازده بخش كنى تا درج و دقايق اثنا عشريه پيذا آيذ . ديگر باره چون با خانه ديگر زنند ابتدا بخش خداوند خانه را بوذ هم بر آن قياس كه گفتيم و اين اثنا عشريه را حظّى بزرگ دارند خاصه از بهر خبر « 3 » و اين را جدولى هست و آنست كه ببينى تا ستاره در كذام برج است و چند درج و دقيقه بريذه است درج اندر جدول درجآورى و برابر او برج و درج برگيرى و دقايق [ هم ] چنين در جدول خويش آورى و درج و دقايق برگيرى ( 68 ) و بر يكديگر فزايى آنچ حاصل آيذ بر اول آن برج اصلى « 4 » فزاى كه حظّ اثناعشريه آنجا بوذ و خذاوندش خذاوند خانه بوذ و اللّه اعلم .
--> ( 1 ) . نسخه اساس : « بنهد » ( 2 ) . اى - يعنى ( 3 ) . نسخه اساس : « جز » ، نسخه قاهره : « خبى » ( 4 ) . نسخه اساس : « حاصلى »