دامنهء تأويل اسلامى - عرفانى شخصيّت اين جهان‌پهلوان محبوب تا بدان‌جا گسترده شده كه ادهم خلخالى در تفسير عرفانى بسيار تأويل‌آميزى كه از داستان بيژن و منيژه به دست داده ، رستم را نماد حضرت محمّد ( ص ) دانسته است . « 1 » در طومارهاى نقّالى ، سام حضرت على ( ع ) را به خواب مىبيند و از زبان ايشان از زنده بودن كودك رانده‌شده‌اش ، زال ، آگاه مىشود . « 2 » بانو گشسپ ، دختر رستم ، نماز شام مىگزارد و سهراب به آيه‌اى از قرآن استناد مىجويد . « 3 » در معدودى از مجالس به اصطلاح قهوه‌خانه‌اى از داستانهاى شاهنامه ، سياوش به هنگام گذشتن از آتش آزمون كاووس درفشى با عبارت « نصر من اللّه و فتح قريب » به دست دارد . « 4 » و در ميان عامّه مردم اين پندار رايج است كه نوروز ، جشن باستانى ايرانيان ، مقارن با بعثت پيامبر ( ص ) و برگزيده شدن حضرت على ( ع ) به امامت ( غدير خم ) بوده است و امام زمان ( عج ) نيز در همين روز ظهور خواهند كرد . « 5 » اينها و چندين و چند شاهد ديگرى كه مىتوان با استقصا در روايتهاى شفاهى / مردمى و نقّالى يافت ، نشان‌دهندهء علاقه و احترام عموم ايرانيان به هردو دسته از مظاهر ملّى و دينى - مذهبى خويش و كوشش براى تطبيق يا تقارن آنها به منظور ايستادگى در برابر تلقّيات غلط شمارى ديگر است . وانگهى اين اصل كلّى در تاريخ اديان و مذاهب جهان پذيرفته شده است كه « هر قومى كه دينى نو را بپذيرد

--> - آگاهى بيشتر ، رك : « بازشناسى بقاياى افسانهء گرشاسب در منظومه‌هاى حماسى ايران » ، دكتر بهمن سركاراتى ، سايه‌هاى شكارشده ، صص 259 - 261 ؛ اين ويژگى - زنده ماندن و يارىرسانى به امام زمان ( ع ) - در روايات شفاهى / مردمى غير از رستم به كيخسرو ، برزو و جهان‌بخش هم نسبت داده شده است . رك : فردوسىنامه ، ج 2 ، ص 109 ؛ ج 3 ، صص 180 - 182 . ( 1 ) . ر ك : كدو مطبخ قلندرى ، ادهم خلخالى ، صص 76 - 78 . ( 2 ) . رك : هفت لشكر ، ص 145 . ( 3 ) . رك : داستان رستم و سهراب ، مرشد عبّاس زريرى ، ص پنجاه . ( 4 ) . براى ديدن نمونه‌اى از اين نگاره‌ها ، رك : « شاهنامه و شريعت » ، جلال متينى ، ايران‌شناسى ، ص 369 . ( 5 ) . رك : « نوروز و حماسهء ملّى ايران » ، منصور رستگار فسايى ، فردوسى و هويت‌شناسى ايرانى ، صص 115 - 116 ؛ عقايد و رسوم مردم خراسان ، ابراهيم شكورزاده ، صص 94 - 96 .