محمود بن محمد بن الحسين الأصفهاني
40
دستور الوزاره ( فارسى )
الخصلة الثامنة فى وصف العمامة الّتى هى تاج على هامة السيادة و الإمامة و قد ايتمر بالامر الذى صدر عن مشكوة النبوّة و مستقر المروءة و الفتوّة « 1 » حيث يقول صلّى اللّه عليه و سلّم : « تعمّموا تزدادوا حلما » * 59 و تقيّل بمراسم الشريعة و سننه و آدابه واجب الطاعة و سننه . آرى زبدهء اين فصل در فضل عمامه است سيّما بر سر اين سرور دست وزارت و مفتى مسند شريعت . و اين شيوهء دستاردارى از اصل محتد كابرا عن كابر ارثا عن - الصدور و الاكابر * 60 است . ( مصراع ) لابلج لا تيجان الّا عمائمه * 61 ( شعر ) فلك ز عقد عمامت حسابها برداشت * كه حشو « 2 » بارز * 62 آفاق را تويى قانون و على الحقيقة اساس دين و دنيا به آيين عمامه كه تاج فرق آسمانساى است مشيّد مىگردد يكى زيادتى حلم و تواضع را « تعمّموا تزدادوا حلما » دوم توخّى « 3 » مصاعد تاجدارى ملك سيادت را « العمائم تيجان العرب » * 63 و العجب تشويش به هيچ حال در نفس و مال پسنديده نيست و در عمامه چو اتّفاق افتد مروّت است « تشويش العمامة مروّة » * 64 و نماز كه ركن اوثق ايمان است در دستار مطلقا هست و در كلاه زر - كشيده اجماعا به عصيان مقيّد است كه هر دو سبب ابريشم و زر كه محظور شرع است « هذان حرامان على ذكور امّتى » * 65 علّت آن شده است و قندز « 4 » نيز كه وقتى پوستين سگ بود ارچه آبى است هم از در پوستين است . على الجمله دستار عزّى با خود دارد سيما كه بر سر سرورى باشد . ( شعر ) كُله شرع كژ نخواهد شد * تا كه دستار حكم بر سر تست الخصلة التاسعة تنقيته فضايل ما فى الجسد عن اخلاط الحقد و الحسد . « 5 » از نفايس خلال حميده و خصال ستوده و مكارم اخلاق و محامد اوصاف كه تفرّد ذات اين يگانهء دست وزارت است عنايت ايزدى است دربارهء صفاى طبع لطيف او از كدورات رذايل بشريّت و نتايج آن . فقد اصبح به حمد اللّه عن دنس و صمتها نقىّ الجيب عن الدّرن و
--> ( 1 ) . خوى هشتم در ستايش عمامه است كه براستى تاج فرق سر سرورى و پيشوايى است چنان كه در مورد آن از جانب پيغمبر ، آن چراغ پيامبرى و قرارگاه مردى و مردانگى ، بدان امر شده است . ( 2 ) . متن : حشو و بارز . ( 3 ) . توخّى : صواب و خشنودى خواستن . ( 4 ) . قندز : نام جانورى است شبيه به روباه . . . بعضى گويند اسب آبى است . . . از پوستش كلاه سازند . ( 5 ) . خوى نهم پيراستن ممدوح است فضايل اخلاق خويشتن را از آلايشهاى كينه و حسد .