محمود بن محمد بن الحسين الأصفهاني
29
دستور الوزاره ( فارسى )
خبرهايى كه بيرون از اثير است * به كشف خاطر او در ضمير است عقل دورانديش اين عاقلهء جهان هم مصالح دين و دولت را متكفّل و هم مناجح ملك و ملّت را متقبّل و اللّه يؤتى ملكه من يشاء * 22 . و كمال حصافت و فرط تيقّظ و شهامت بر اماثل دهر و اكابر عصر و دهاة كفاة راجح و سابق آمد ، انصاف را در گلزار عدل پادشاه نمىگذارد كه از عواصف « 1 » جور ، رخسار گلى تازه خراشيده شود يا متظلّمى از خليدن خار ظلمى خروشيده ماند . ( شعر ) آب در جوى عدل گشت گلاب * نوش در كام ظلم گشت افيون و طبع آبدارش در لطف به نيت و حسن هيأت نازپرورد عنايت ذو الجلال است و خاطر اشرفش بىتكلّف رياضت مستأنس لطائف خصال نيكو . و اگر از مقدّمات فضيلت رأى و مزيّت عقل مذكور و اصابت تدبير مشهور او ، خود اين قوانين سنّتهاى خوب بودى كه موجب نتايج ذكر جميل و صيت ساير شده است كه هر روز آدينه كه غرّهء پيشانى ايّام و پيشاهنگ قطار ادوار الليل و النّهار مطيّتان * 23 است در دار الملك فارس كه سرّهء « 2 » ممالك ايران و مقرّ سرير سليمان ثانى است ، مجمع اجلّهء علما و ائمّهء فقها - كه اعلام اسلام و ايمان ايماناند - در حضور مبارك خود كه مستقّر جلال و اجلال و مستودع فضل و افضال است مرتّب و معيّن مىدارد و تأسيس درس خلاف * 24 كه از روى صلاح ، ركن اوثق معالى است ، و اشارت خبر نبوى و بشارت لفظ مصطفوى بدان ناطق « من سنّ سنّة حسنة فله أجرها و اجر من عمل بها » * 25 مشيّد و ممهّد مى - فرمايد ، تا در حلقهء درس كه نگين خاتم مراتب و واسطهء قلادهء مناصب است كبار ائمه و فحول فقها در مناظرهء علمى مناضله « 3 » مىكنند و در معركهء خلاف « المناظرة جبار » « 4 » مبارزت مىنمايند و هر دو طرف جمعيّت به طرف فوايد و موائد مطرّز و موشّح ، فاتحهء آن ختم قرآن شريف و خاتمهاش خوان شرف انعام و تشريف و قانون مقصد و مقصود ، استظلال به سرادق رحمت ذو الجلال « اختلاف امّتى رحمة » * 26 و غرض كلّى ارتفاع اعلام شريعت نبوى و اجتماع اقسام اصول و فروع مراتب و مذاهب ، و هريك از فحول فقهاى مبرّز كه حاضر مىشوند تحرير استدلال چنان تقرير كنند كه استدراك هيچ معترض ، جامع اساس و اصل قياس ايشان باطل نتواند كرد . ( شعر )
--> ( 1 ) . عواصف ( ضمع عاصفه ) : بادهاى سخت و تند . ( 2 ) . سرّه : ناف ، ميانه . ( 3 ) . مناضله : مسابقه ، تيراندازى . ( 4 ) . مناظره و ستيزه امرى باطل و بىفايده است .