على اكبر دهخدا

1235

امثال و حكم ( فارسى )

كمر سخت . ثابت رأى . ستيزكار . مثال : عارض مردى كمر سخت بود . ابو الفضل بيهقى . كم روى زياد ميرود . رجوع به : روغن روى . . . شود . كم زدن . كافر و منافق بودن ، در قمار نقش كم زدن ، صاحب تدبير و راى بودن و به خود عظمى ندادن . برهان مثال : اى كم زده خورشيد فلك بر رايت * عاجز شده كان ز طبع گوهر زايت . مجير بيلقانى . كم‌زنان نرد دغا باختن آغاز كنند * مهرهء خشم بر اميد مششدر گيرند مجير بيلقانى . رندئى كان سبب كم‌زنى من باشد * به ز زهدى كه شود موجب پندار مرا . اوحدى . حيلهاشان را همه برهم زنم * و آنچه افزايند من بر كم زنم . مولوى . زهره نى مر زهره را تا دم زند * عقل كلش چون ببيند كم زند . مولوى . عاشقان را ز صبح و شام چه زنگ * كم زن عشق باش و گو كم صبح . خاقانى . كاهلى پيشه كردى اى كم زن واى مردى كه او كم است از زن . سنائى . كم زن . رجوع به : كم زدن ، شود . كمستبضع التمر الى هجر . رجوع به : زيره بكرمان بردن ، شود . كم شنيدم كه مرد آهسته گردد از خوى خويشتن خسته . اوحدى . آهسته در اينجا بمعنى مخالف سبكسار و بادسار است . كم شود قيمت كالا چو فراوان گردد با فراوانى كالا ضرر آميخته‌اند . قاآنى . كم شود مهر چو بسيار شود ناز بتا . . . ناز با عاشق بسيار مكن گو نكنم . ) مسعود سعد سلمان . كمطعمة الرمان ممازنت به جرت مثلا للخائن المتصدق . رجوع به : لا ترنى و لا تتصدق ، شود . كمعلمة امها البضاع . كم‌عيالى دوم توانگريست . و عيال نابكار آينده گرد مكن كه . . . ) از قابوسنامه . رجوع به : غم فرزند و نان . . . ، شود . كم كن الف مراد تا مرد شوى شرط است كه چون مرد ره درد شوى * خاكىتر و ناچيزتر از گرد شوى هر كو ز مراد كم كند مرد شود . . . ) خواجه عبد اللّه انصارى . كم گريز از شير و اژدرهاى نر ز آشنايان وز خويشان كن حذر . مولوى . كم گوى و گزيده گوى چون در . . . تا ز اندك تو جهان شود پر ) نظامى . رجوع به : آن خشت بود كه . . . ، شود .