على اكبر دهخدا

1231

امثال و حكم ( فارسى )

مثال : شهان كلنك دلانند و شاه باز دلست * بجنگ باز نيايد بهيچگونه كلنك . فرخى . نظير : اشتردل . بزدل . مرغ‌دل . گاودل . گاوزهره . آهودل . كبك‌زهره . كلوا فى بعض بيوتكم . حديث . نقل از جنگ زهر الرياض . كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا . قرآن كريم . سورهء 7 . آيهء 28 . رجوع به : اسراف حرامست . . . ، شود . كلوا و اشربوا در گوش كن و لا تسرفوا را فراموش كن . بطنز با شكمخوارگان گويند . رجوع به : اسراف حرام است ، شود . كلوخ انداز را پاداش سنگ است . جواب است اى برادر اين نه جنگ است . . . ) سعدى . نظير : بدل گفتا جواب است اين نه جنگ است . نظامى . رد الحجر من حيث اتاك . و رجوع به : از مكافات عمل . . . ، شود . كلوخ ( يا ) كلوخ خشك بر لب ماليدن . از جامع التمثيل . تمثل : بر مدار از مقام مستى پى * سر همانجا بنه كه خوردى مى تا نخوردى مدارش ايچ حلال * چون بخوردى كلوخ بر لب مال . سنائى . صد جام بركشيدى و بر لب زدى كلوخ * ليكن دو چشم مست تو برميزند صلا . مولوى . كند مرد ارمند را باده شوخ * كه ميخواره بر لب نمالد كلوخ . مرحوم اديب . مى بسفال خام نوش اينت چمانهء طرب * لب بكلوخ خشك مال اينت شمامهء ترى . خاقانى . لبش تر بود از مى خوردن شب * كلوخ خشك ميماليد بر لب . جامى . نظير : خاك بر لب ماليدن . ناگاه دهان گورشان بر دندان * چو آب بخورد و خاك بر لب ماليد . كمال اسمعيل . كلوخ خشك در آب جستن ! دست در كرده درون آب جو * هريكى ز ايشان كلوخ خشك جو پس كلوخ خشك در جو كى بود * ماهئى با آب عاصى كى شود . مولوى . كلوخ نشسته براى سنگ گريه مىكند . بدبختى غم خوشبختى را مىخورد . كله بر فرق زيبد كفش بر پاى . امير خسرو دهلوى . نظير : كفش زان پا كلاه آن سر است مولوى . كله‌پز برخاست ( يا ) پاشد سگ جاش نشست . بدترى جاى بدى را گرفت و بمزاح با هر آنكه بعد از برخاستن كسى بر جاى وى نشيند گويند . كله‌خر . نادان و ستهنده . كله‌شق . معجب و نادان .