برطبق سال شمسى ايرانيان كنند و باقتفاى پادشاهان ايران ماليات را در عيد نوروز بحيطهء وصول آرند جاحظ گويد در نوروز شهرياران ايران بتجديد ضرب مسكوكات نيز مى - پرداختند متوكل زنده نماند كه اين رسم را اجرا كند و بعدها معتمد باجراى آن پرداخت و مورد ستايش ابن المعتز شد پدر ابن المعتز شاعر كه پيش از معتمد بمقام خلافت رسيد و مورد ستايش ابن المعتز شد پدر ابن المعتز شاعر كه پيش از معتمد بمقام خلافت رسيد نوروز عجم را آغاز سال محسوب ميداشت . مرداويج زيارى بر آن شد كه ايوان كسرى را مرمت و جشن سده را احيا كند اما رفتارى كه در اين جشن از او سر زد در نظر گروهى از مسلمانان منافى دين اسلام آمد و او را بقتل رسانيدند مرداويج سعى بليغ كرد تا آتشكدهء عظيم برپاى داشت لكن گويا بسبب طبيعت زمين است كه اثرى از آن باقى نمانده است البته مسلمانان پرهيزكار با تجديد چنين رسمى موافقت نميكردند اديب مشهور ابو الفضل [ بديع الزمان ] همدانى گويد : ان عيد الوقود لعيد افك و ان شعار النار لشعار شرك و ما انزل اللّه بالسدق سلطانا و لا شرف نيروزا و لا مهرجانا و انما صب اللّه سيوف العرب على فروق العجم لما كره من اديانها و سخط من نيرانها . مقصود مرداويج كه قتل ناگهانى موجب عدم اجراء آن شد تجديد سلطنت شاهنشاهى ايران بود و شايد ميخواست دين قديم ايران را نيز دين رسمى مملكت قرار دهد . مرد توانائى كه افكار و اعمال مرداويج را تعقيب كرد عماد الدوله يعنى مؤسس سلطنت آل بويه بود كه خليفه را زيردست خويش قرار داده و خود را از جانب او عماد الدوله لقب داد و شيراز را دار الملك كرد اما با دين اسلام مخالفتى آغاز ننهاد و باوجود ميل كاملى كه بمذهب شيعه داشت نظر به قوت تسنن راضى شد كه تحت الشعاع آن مذهب باشد . اخلاف عماد الدوله جميع مذاهب را آزادى بخشيدند بعد از او عضد الدوله كه از شهرياران مقتدر بود بر آن شد كه تمام ممالك اسلامى را كه سر از اطاعت مركز خلافت پيچيده بودند در ربقهء انقياد آورد و براى اجراء اين منظور بغداد را پايتخت قرار داده دختر خود را بخليفه داد كه به اين وسيله بر عرب و عجم كاملا فرمان‌روائى كند اين مقصود صورت نگرفت لكن در عهد سلطنت فرزندان او و همچنين در دورهء سلجوقيان بغداد مركز ممالك شرقى اسلامى نبود و در هر زمانى يكى از بلاد ايران مركز سياست شد اما خليفهء عباسى كماكان در بغداد مقام داشت . در ايام پادشاهى آل بويه دانستن زبان فارسى براى وزرا از ضروريات بود و از اين راه حيات زبان فارسى تجديد شد . پيدايش شعوبيه نيز يكى از لوازم نفوذ تمدن ايران در اسلام است اين فرقه بر خلاف