على اكبر دهخدا
1498
امثال و حكم ( فارسى )
خدايگانا آندم كه فتح در صف تو * ميان چو نيزه گه كارزار دربندد . سيف اسفرنك . چون سنانرا بر فرازى باشدش در صدر جاى * هر كه اندر خدمتت چون رمح بربندد كمر . كمال اسمعيل مثل نيشتر . نوك تيز . مثل نى غليان . باريك و نزار . مثل نيم سوز . تنى سخت سياه . مثل وادى خاموشان . مثال : ديدم زمئى چو ديگ جوشان * بىتوشه چو وادى خموشان . مكتبى ، مثل وامق و عذرا . مثال : و آنكه در مأمن انصاف و حريم عدلش * گرگ را با بره چون وامق و عذرا بينى . اثير اومانى . عذرا صفت است چهرهء گل * چون وامق عاشق است بلبل . ابن يمين . بلبل و گل وامق عذرا شده * شاخ و سمن مهد و مسيحا شده . خواجو . اى حسن تو سمر بجهان زود حال ما * چون حال عشق وامق و عذرا سمر شود . مسعود سعد سلمان . ذكا و ذهن تو در سبق وامق و عذرا * سخا و طبع تو در عشق خسرو و شيرين . مسعود سعد سلمان . رجوع به : ليلى و مجنون ، شود . مثل ورورهء جادو . با زبانى چرب . برآغالنده . مثل و سنى . بسيار حسود . سخت دشمن . دوستانم همه مانندهء وسنى شدهاند * همه ز آنست كه با من نه درم ماند و نه سيم . عسجدى . رجوع به : مثل هبو ، شود . مثل وهابيها . پرخوار . رباينده . مثل هبو ( يا ) هوو . رجوع به : مثل وسنى ، شود . مثل هريسه . به خوبى پخته . مثل هزار لاى گوسفند . عمامه يا چيزى مانند آن آشفته و شوريده . مثل هفتاد و دو تن . عدهء از مردمان بىنظم و ترتيبى در جائى پراكنده خفته . مثل هلاهل . رجوع به : مثل زهر هلاهل ، شود . مثل هلو . رجوع به : فقرهء بعد شود . مثل هلوى پوستكنده . چهره يا تنى سرخ و سفيد و تازه و تر . مثل همزهء وصل . نامى محض . مثال : بدانكه چون الف وصل باشم از خوارى * كه نام هست و نبينند خلق ديدارم .