على اكبر دهخدا

1494

امثال و حكم ( فارسى )

رجوع به : مثل شير و مى . . . ، شود . مثل نار . كفته . كفيده . شكافته . سرخ . دل به خون آكنده . هر كه بهى تو نخواهد چو نار * سينه‌اش از خون دل آكنده باد . كمال اسمعيل . هستش دلى شكافته چون نار در عنا * روئى چو مغز نار و سرشگى چو ناردان . وطواط . دور از تو همچو نار دل من كفيده باد * گر يك نفس ز دوستى تو جدا بود . عبد الواسع جبلى . بشكافته است پوست بر اندام من چو نار * از بسكه من بدانهء لعلش بيا كنم . كمال اسمعيل . ديدى نگار گشته تن ملك سر بسر * دلها ز بيم همچو به دو نيم نارها . لامعى . اى بسا كس كز نهيب رمح و زخم گرز گشت * جان او چون تفته نار و مغز او چو كفته نار . عبد الواسع جبلى . دل ملوك به صد پاره و همه در خون * ز بيم آن حركت پاره چون انار شده است . سيد حسين غزنوى دلش پاره‌پاره شود چون انار * كرا تيغ تو بگذرد در ضمير . كمال اسمعيل . از طپانچه گشته رخسارش چو نار و پس بر او * قطره‌هاى اشك بر چون دانهاى ناردان . وطواط . گه شود چون نار تفته زهرهء جوشنده شير * گه شود چون نار كفته مهرهء كوشنده مار . عبد الواسع جبلى اينرا چو نار كفته ز بس خستگى جگر * و آن را چو نار تفته ز بس تشنگى زبان . عبد الواسع جبلى . مثل ناردان . مثل ناردانه . سرخ . اى رخ تو بگونه گلنار * اشكم از غم چو نار دانه مكن . عبد الواسع جبلى . مثل ناقوس . سرفهء سخت با آوازى خاص . مثل نامه دورو . مثال : چون خامه منم عشق ترا بسته ميان * راز تو چو نامه كرده در دل پنهان . تو باز بصحبت من اى جان جهان * چو نامه دوروئى و چو خامه دو زبان . عبد الواسع جبلى . نظير : مثل زر . مثل كاغذ . مثل گل رعنا . مثل شمشير . مثل جنگ . مثل نان تافتان . رجوع به : مثل تافتان ، شود . مثل نان ساج . كه پشت و رويش شناخته نشود . كه دوستى و دشمنى او را نتوان دانست . مثل نان كماج . رجوع به : مثل تافتان ، شود . مثل نان گدائى . خردخرد . گوناگون . رجوع به : آتش سرخ حصار ، شود . مثل نان و سوزن . محسوس . آشكار . مثال : گفت‌گفت تو چو در نان سوزن است * از دل من تا دل تو روزن است . مولوى . مثل ناودان . خونى بوفور روان . مثل نبات . انگورى شيرين .