على اكبر دهخدا
1462
امثال و حكم ( فارسى )
مثل عنقاى مغرب . ناياب . مثال : عنقاى مغرب است در اين دور خرمى * خاص از براى محنت و رنج است آدمى . ابو الفرج سگزى . مثل عنكبوت . سخت نزار . مثل عنكبوت اسطرلاب . پررخنه . مانند عنكبوت سطرلاب رخنه شد * اطباق عنكبوتى اين ديدهء بهتاب . « 1 » كمال اسمعيل . مثل عوج . با قدى بسيار بلند . مثل عوج بن عنق . رجوع به : فقرهء قبل شود . مثل عهد گل . كوتاه . مثال : دردا كه ز عمر آنچه خوش بود گذشت * دورى كه دلى در او بياسود گذشت ايام جوانى كه بهارى خوش بود * چون خندهء برق و عهد گل زود گذشت . سيف اسفرنك نظير : مثل خندهء برق . مثل عمر حباب . مثل عين ممثل نيست . نظير : بلا تشبيه . مثل غاغاله خشكه . معنى غاغاله را نميدانم . مراد تشبيه مثلى ، بسيار نزار و چون پوستى بر استخوان مانده ، باشد . مثل غاليهدان . بسان غاليهدانيست لاله ياقوتين * نشان غاليه اندر ميان غاليهدان . ازرقى . كان آذريونها و الشمس فيها كاليه * آنية من ذهب فيها بقايا غاليه « 2 » ابن معتز . مثل غبيده بادام . رجوع به : مثل خاله سوسكه ، شود . مثل غذاى بىنمك . مثال : بىحيات تو حيات است چو بىآب نبات * بىثناى تو كلام است چو بىملح طعام . سلمان ساوجى نظير : مثل شير برنج بىنمك . مثل غربال . سوراخسوراخ . هزار چشم . مثال : هزار دام نهبينى ، چو دانهاى آيد * هزار چشم پديد آيدت چو پرويزن . جمال الدين عبد الرزاق .
--> ( 1 ) عنكبوتى را بر اسطرلاب نيز * كو بداند بر فلك يك ذره چيز . عطار . بر سطرلابش نقوش عنكبوت * بهر اوصاف ازل دارد ثبوت . مولوى عنكبوت اين سطرلابست و شاد * بىمنجم در كف عام اوفتاد . مولوى . ( 2 ) نقل از حاشيهء ديوان خطى ازرقى آقاى ملك الشعراء و حاشيه به خط مرحوم صبورى ملك الشعراء خراسانى .