على اكبر دهخدا
1405
امثال و حكم ( فارسى )
عجم و نقط ز زيبق و شنگرف زد مرا * گردون كه كرد چون الف كوفيان تنم . كمال اسمعيل . نزد رئيس چون الف كوفى آمدم * چون دال سرفكنده خجلوار ميروم . خاقانى . مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً . قرآن كريم سورهء 62 آيهء 5 . سالها گويد خدا آن نانخواه * همچو خر مصحف كشد از بهر كاه . مولوى . مثل الماس . سخت برنده . بسيار ترش . زياده سرد . رخشان . گرانبها . مثال : تيزتر گشت جهل را بازار * سوى جهال صدره از الماس . ناصر خسرو . چندانكه تيغ چون الماس را بر حلق اسمعيل به قوت عظيم مىماليد كارگر نمىشد . بهاء الدين ولد . مثل الولوى سر خرمن . نظير : مثل مترس خرمن . مثل امامزاده جل بندى . جامههاى كوتاه و بلند و يا دريده پوشيده . مثل امام زين العابدين بيمار . نحيف ، لاغر . مثل انار . سرخ . كفيده . مثال : كفيده دل از غم چو آن كفته نار * كفيده شود سنگ تيمارخوار . منسوب برودكى . مثل انبان . سخت . سست . مثال : چند خائى لبش نه انبان است رجوع به : مثل انبانه شود . مثل انبان ابو هريره . آميغى از هرچيز . بعد از اين بده و مستان دست در زير حصير كن كه آن را انبان ابو هريره گردانم كه هرچه خواهى بيابى . از عناوين مثنوى . مثل انبان ملا قطب . گويا مراد از انبان ملا قطب كتاب درة التاج قطب الدين شيرازى باشد . مثل انبانه . كفشى بد . چرمى بىقوت . مثل انتر . گلگونهء سير و تند برخسار ماليده . مثل انچوچك يا انچكك چشمى ريزه . مثل انگشت پيچ . شربتى سطبر و زفت . مثل انگشت ليشته . بتمامى عريان . شبيه به : اعرى من اصبع ، من مغزل ، من حية ، من الايم ، من الحجر الاسود ، من الراحة . رجوع به : آه در بساط . . . ، شود . مثل اوايل مير . بمزاح : خطى بد . مثل اهل كوفه . بىوفا . زنهارخوار . مثل اين بود كه طشتى آتش بسر من ريختند سخت ترسيدم . مثال : و چون بر آن واقف گشتم گفتى طشتى بر سر من ريختند پر ز اتش و نيك بترسيدم از سطوت محمودى . ابو الفضل بيهقى .