على اكبر دهخدا
1359
امثال و حكم ( فارسى )
مثال : سخنت چون الف ندارد هيچ * چه كشى از پى قبولش لام . انورى . لا ملك الا بالرجال و لا رجال الا بالمال و لا مال الا بالعماره و لا عمارة الا بالعدل و السياسة . منسوب باردشير بابكان . نظير : ملك بىمرد مضبوط نشود و مرد بىمال قائم نگردد و مال بيعمارت بدست نيايد و عمارت بيعدل و سياست ممكن نگردد . از كليله و دمنهء بهرامشاهى . لا ناقتى فى هذا و لا جملى . تمثل : خرس چون تفاصيل و جمل اين حكايت بشنيد و ناقه و جمل خويش در آن ميديد . . . مرزباننامه . و بداند كه مرا در اين كار ناقه و جملى نبوده است . ابو الفضل بيهقى . اشاره : للّه الحمد كه تا حشر نمىبايد بست * در قطار تعبش تير نه ناقه نه جمل . انورى . لانجين پياله كن كه لب يار نازك است . بمزاح به آنكه در ظرفى بسيار بزرگ چيزى كم خورد يا آشامد گويند . لا و الله بدرقه برد . گفت مگر آن درمهاى تو را دزد برد * گفت . . . ) سعدى . نظير : من از بيگانگان هرگز ننالم * كه با من هرچه كرد آن آشنا كرد . لا و الله محرم المبارك و رمضان الحرام . گويند اعرابى به ماه محرم كه پيش از اين خيرات و مبرات در آن بسيار و كار طبلخواران چون نگار بود بيكى از شهرهاى ايران رسيد . هر شب در ضيافتى معده شش سو و هر روز بمادبهء شكم چار پهلو كرده با بغدادى آباد بقبيله باز گشت و نوبت ديگر به ماه رمضان باميد خوشيها و لذات پيشين بدين صوب شتافت اين بار جز چين ابروى روزهداران بروز ، و صلوات و ادعيهء نافلهگذاران بشب چيزى نيافت و از نام اين دو ماه پرسيد گفتند اولى را اسم محرم الحرام است و دومى را رمضان المبارك نام . گفت لا وفاء للملوك منسوب به على عليه السلام . و نقل از اندرزنامهء منسوب بخواجه نظام الملك . لا وفاء للمراة . رجوع به : اسب و زن و . . . ، شود . لا و لالب لا و لالا شش مه است لل كط و كط لل شهور كوته است . نصاب الصبيان . لاهى الهى را درك نتواند كرد . از كشف المحجوب . لا يتم الرياسة الا بالسياسة . اشاره : اول سياستست كه شرط رياست است * او را رياست است كه يكسر سياست است . اديب صابر . رجوع به : از بند گيرد بدانديش . . . ، شود . لا يجتمع السيفان فى غمد واحد . نظير : غوغا بود دو پادشه اندر ولايتى . از العراضه .