على اكبر دهخدا
1322
امثال و حكم ( فارسى )
گله مرد و غم شبان برخاست گر برفت آب روى ترس برفت . . . ) خاقانى . نظير : حاجى مرد شتر خلاص . اشتر اندر وحل ببرق بسوخت * باج اشتر ز تركمان برخاست . خاقانى . گلى از هزار گلشن نشكفته . در عنفوان شباب است . نشكفت همه جهان فضلم * نشكفته يكى گل از هزارم . سيد حسن غزنوى . گلى براى كسى آب گرفتن . او را دچار زيانى يا رنجى كردن . گلى بىزحمت خارى نباشد مرا گوئى كه در بستان اين راه . . . * بود با گرد ران گردن و ليكن بهر جو سنگ خروارى نباشد . ) انورى . گلى كه تربيت از دست باغبان نگرفت اگر بچشمهء خورشيد سركشد خودروست . گليم بخت كسى را كه بافتند سياه به آب زمزم و كوثر سفيد نتوان كرد . حافظ . نظير : كله ماهيخور كلهماهىخور است . رجوع به : اگر بهر سر مويت . . . ، شود . گليم خود را از آب برآوردن . از عهدهء واجبات حيات با لوازم معاش برآمدن . گليم كهنه را جندره چه كند . جندره چوبيست كه براى هموار كردن رخوت به كار برند . تمثل : پيرى كجا برد ز تو گرمابه و گلاب * خيره مده گليم كهن را به جندره ناصر خسرو . گليمى كه باشد بدان سرسياه نگردد بر اين سرسپيد اين مخواه . اسدى . گليمى كه بور شد سياه به . زنهار تا چنان نكنى كان سفيه گفت * چون قير به سياه گليمى كه گشت بور . ناصر خسرو . نظير : حالا كه تالان تالان است صد تومان هم زير پالان است . گليمى كه خواهد ربودنش باد ز خردن بشخشد هم از بامداد . ابو شكور بلخى . رجوع به : آنچه خواهد رسيدن بمردم . . . ، شود . گمان است در هر شنيدن نخست شنيدن چو ديدن نباشد درست . اسدى . رجوع به : از حق تا ناحق . . . ، شود . گمان مرغك سست بال است و پر كجا سست پر مرغ شد اوج بر . مرحوم اديب . رجوع به : الظن تخطى . . . ، شود . گمان مبر كه يهودى شريف خواهد شد گر آستانهء سيمين بميخ زر بزند . . . ) سعدى . نظير : سگ كه چاق شد قورمهاش نميكنند . جهود هم خيلى پول دارد . و رجوع به : آدميت نه به پول و نه بريش و . . . ، شود .