على اكبر دهخدا
655
امثال و حكم ( فارسى )
چو مرگ آمد و كار رفتن ببود * نه دانش نمايد نه پرهيز سود . اسدى . رجوع به : از مرگ خود چاره . . . ، شود . چو مرهم مىنسازى نيش كمزن * ( سنان جور بر دلريش كمزن . . . ) ناصر خسرو . رجوع به : چو نتوانى علاج . . . ، شود . چو مست خفت ببالينش بر تو اى هشيار * مزن گزافه بانگشت خويش پنگانرا . ناصر خسرو . رجوع به : سرود ياد مستان دادن ، شود . چو ملك كر شود و نشنود نداى ملك * دو چيز خواهد دينار سرخ و تيغ كبود . منجيك ترمدى . رجوع به : عروس ملك . . . ، شود . چو ممكن گرد امكان برفشاند * بجز واجب دگر چيزى نداند . شبسترى . اين شعر ميان عرفا و صوفيه چون مثلى سائر و روان است . چو من باشم مرا دلدار كم نيست * ( نخواهى مر مرا با تو ستم نيست . . . ) ويس و رامين . رجوع به : اكبر ندهد . . . ، شود . چو من پادشاه تن خويش گشتم * اگر چند لشگر ندارم اميرم . ناصر خسرو . رجوع به : نفس خود را بكش . . . ، شود . چو من خلوتنشين باشم تو مخمور * ز تهمت راى مردم كى شود دور . نظامى . نظير : اتقوا من مواضع التهم . چو من دست خويش از طمع پاك شستم * فزونى از اين و از آن چون پذيرم . ناصر خسرو . رجوع به : طمع آرد . . . ، شود . چو من زين ولايت گشادم كمر * تو خواه افسر از من ستان خواه سر . نظامى . چو مه بهاله نشيند دليل بارانست . چو مهتر سرآيد سخن سخته به * ز گفتار بدكام پردخته به . فردوسى . چو مهتر شدى كار هشيار كن * ندانى تو داننده را يار كن . فردوسى . رجوع به : امرهم شورى . . . ، شود . چو مهر آيد خرد در دل نماند * ( خرد باشد كه خوب و زشت داند . . . ، ويس و رامين . چو مه گرفت به دو بيشتر كنند نگاه * ( كنون نگاه كنم سوى مه كه مه بگرفت . . . ) فرخى . چو ميدان فراخ است گوئى بزن . * ( فراغ دلت هست و نيروى تن . . . ) سعدى . چو ميوه سير خوردى شاخه مشكن * ( چو باران رفت بارانى ميفكن . . . ) سعدى . رجوع به : چوبه گشتى . . . ، شود . چون آتش برخيزد تيزى نكند خار * ( امسال كه جنبش كند آن خسرو چالاك روى همه گيتى كند از خارجيان پاك * تا روى بجنبش نه نهند ابر شغبناك صافى نشود رهگذر