على اكبر دهخدا

638

امثال و حكم ( فارسى )

بر فرق سرم پيشتر از سى و سه سال * بنشستى و از هيچ كسى شرمت نيست . مجير بيلقانى . اى موىسپيد اگر شبى با يارى * بنشينم و از عيش برآيد كارى صد عذر نهم گر بودش آزارى * اين جور تو را چه عذر سازم بارى . مجير بيلقانى . رجوع به : نزيبد مرا با جوانان . . . ، شود . چو پيرى درآيد ز ناگه بمرد * جوانش كند بادهء سالخورد ( . . . چو بددل خورد مرد گردد دلير * چو روبه خورد گردد آن تند شير . ) فردوسى . چو پيش آرند كردارت بمحشر * فرومانى چو خر بميان « 1 » شلكا . رودكى . چو پيش آيد قضا . * مروا شود چون مرغوا جاى شجر گيرد گيا * جاى طرب گيرد شجن . ( آرى . . . ) امير معزى . رجوع به : اذا جاء القضاء . . . ، شود . چو پيش آيدم گردش روزگار * نبايد مرا پند آموزگار . فردوسى . رجوع به : الدهر احذق . . . ، شود . چو تازى بود اسب يك تازيانه . * ( چو دانش ندارى تو در پارسائى بسان لگامى بوى بىدهانه * بس است اينكه گفتمت كافزون نخواهد . . . ) ناصر خسرو . رجوع به : آنكس است . . . ، شود . چو ترك گرسنه خرد گم كند * كله در ته ديگ هيزم كند . ( در آندم كه گردد شكم وامخواه * گلين ديگ بهتر ز زرين كلاه . . . ) امير خسرو . نظير : خدا هيچ بنده‌اى را بگرسنگى امتحان نكند . و رجوع به : اترك التروك . . . ، شود . چو تنگى بود دانه چون جان بود * برابر بگوهر هم ارزان بود . فردوسى . ى . چو تو خود كنى اختر خويش را بد * مدار از فلك چشم نيك اخترى را . ناصر خسرو . نظير : و عاجز الرأى مضياع لفرصته * حتى اذا فات امر عاتب القدرا . رجوع به : النجوم حق . . . و رجوع به : لا جبر و لا تفويض . . . ، شود . چو تو در مصحف از هوى نگرى * نقش قرآن ترا كند در بند ور ز زردشت بىهوى شنوى * زنده گرداندت چو قرآن زند . سنائى . رجوع به : انظر الى ما قال . . . ، شود . چو تو مرگ بر خويش آسان كنى * ز خود مرگ را نيز ترسان كنى . حضرت اديب . چو تير از ره بخواهد تافتن سر * پديد آيد در آهنگ كمان در . ويس و رامين . چو تير از كمان رفت نايد بشست . چو تير انداختى در روى دشمن * حذر كن كاندر آماجش نشستى . سعدى . چو تيره شود مرد را روزگار * همه آن كند كش نيايد به كار . نظير : و اذا اراد اللّه رحلة نعمة * عن دار قوم اخطأوا التدبيرا .

--> ( 1 ) ن ب : در جاى .