على اكبر دهخدا

1065

امثال و حكم ( فارسى )

طالب شاه عادل است جهان * تو نيت خوب كن جهان بستان . سنائى . نظير : ترك و ايرانى و اعرابى و كرد * هر كه عادلتر است دست او برد . سنائى . طالب گنج ببايد كه بويران گذرد * ( ملك دنيا ز پى طاعت دادار گزيد . . . ) قاآنى . طالب گنجى ره ويرانه گير * ( كشتهء شمعى ره پروانه گير . ) خواجو . طالب لعل و گهر نيست و گرنه خورشيد * همچنان در عمل معدن و كانست كه بود . حافظ . نظير : طبيب عشق مسيحا دم است و مشفق ليك * چو درد در تو نبيند كرا دوا بكند . حافظ . عاشق كه شد كه يار بحالش نظر نكرد * ايخواجه درد نيست و گرنه طبيب هست . حافظ . رجوع به : از تو حركت . . . ، و رجوع به : آب كم جو . . . ، شود . طال حزن من طال رجاؤه . على عليه السلام . آن را كه آرزو دراز اندوه دراز . طال عمر من قصر تعبه . على عليه السلام . طامع هميشه شرمنده است . رجوع بطمع آرد بمردان . . . ، شود . طاوس را بنقش و نگارى كه هست خلق * تحسين كنند و او خجل از پاى زشت خويش شخصم به چشم عالميان خوب منظر است * وز خبث باطنم سر خجلت فكنده پيش . . . ) سعدى . نظير : من آنم كه من دانم . طاوس و سراى روستائى ! * ( عشق تو و سينهء چو من كس . . . ) انورى . نظير : خانهء خرس و باديهء مس . خانهء خرس و انگور آونك . طبالى به كه بطالى . نظير : بيگارى به كه بيكارى . طبع تا باشد موافق سرد و گرمش ميخوران * چون مخالف گشت يا تلخيش ده يا نيشتر . سنائى . طبع دلجو خوشتر از گنج زر و كان گهر * خوى نيكو بهتر از شاهى و ملك بيكران . فرخى . طبع شير خشتى داشتن . با همه كس زيستن توانستن . نظر باز بودن . طبع كريم از كرم نياسايد * ( بلطف طبع ز روى كرم مرا بستود از آنكه . . . ) اخسيكتى . طبع هر جزوى كه هست آخر سوى كل مايل است . * ( ميل گردون سوى قصر تست و مه راى تو جست . . . ) كاتبى . طبعى بهمرسان كه بسازى بعالمى * يا همتى كه از سر عالم توان گذشت . كليم .