على اكبر دهخدا
1046
امثال و حكم ( فارسى )
شير قالين . رجوع به : شير علم ، شود . شير قالين دگر و شير نيستان دگر است . رجوع به : شير علم . . . ، شود . شير كجا باشد جز در عرين . * ( علم كجا باشد جز نزد او . . . ) ناصر خسرو . شير كه از بيشه درآمد نر و ماده ندارد . شير گردن ستبر از آن دارد * كه رسولى بخرس نگذارد . سنائى . نظير : ز آنست قوى شير به گردن كه بهر كار * از خود به تن خويش رسولست و فرسته . قطران ؟ رودكى ؟ پادشاه وحوش از آن باشد * كه به خود كار خود كند ضيغم . ابن يمين . عبالة عنق الليث من اجل انه * اذا ما دهاه الخطب قام بنفسه . هيچكسرا تو استوار مدار * كار خود كن كسى بيار مدار . سنائى . شير گير شدن . جرى و گستاخ و بىپروا شدن . شير مرغ . چيزى ناياب . تمثل : پيوسته همى جفا نمائى تو مرا * از بردارى مگر تو ديوان جفا آگاهى نيست از وفا هيچ ترا * اى جان پدر نه شير مرغست وفا . فرخى . اگر به مثل شير مرغ خواستى در وقت حاضر كردى ، ابو الفضل بيهقى . روباه انديشه كرد كه من جگر بط چگونه بدست آرم چه گوشت آن مرغ از شير مرغان بر من متعذرتر مينمايد . مرزباننامه . جان صرف كند در آرزويم * گر خود همه شير مرغ جويم . خاقانى . شير مرغ و جان آدم . هرچه از خوردنى در تصور آيد . و رجوع بفقرهء قبل شود . شير نر تنها بود هرجا و خوكان جفت جفت * ( . . . ما همه جفتيم و فرد است ايزد جانآفرين . ) منوچهرى . رجوع به : از بلا دورى طمع دارى . . . ، شود . شير نر و ماده ندارد . شير نگه كى كند سوى يكى لاغرى * ( توسن ايام را راى تو تحسين نكرد . . . ) ظهير . نظير : شير عرين كجا نگرد سوى لاغرى . ظهير . شير و گرگ و روبهى بهر شكار * رفته بودند از طلب در كوهسار . . . . . . گاو كوهى و بز و خرگوش زفت * يافتند و كار ايشان پيش رفت گفت شير اى گرگ اينرا بخش كن * معدلت را نو كن اى گرگ كهن . . . * . . . گفت ايشه گاو وحشى آن تست * آن بزرگ و تو بزرگ و زفت و چست