رجوع به : همت بلنددار . . . ، شود . چشمى كه دلى برد بتاراج * دانى كه بسرمه نيست محتاج . ( . . . ور وسمه كنى بر ابروى زشت * چون سبزه بود به روى انگشت . ) امير خسرو دهلوى . رجوع به : حاجت مشاطه نيست . . . ، شود . چغانه زدن . براى گرم شدن چمباتمه يا بر دو پاشنه پا نشستن . تمثل : كجا ماند مرا در بزم خسرو * هواى چنگ يا ذوق ترانه كه من خود ز ابتدا از شام تا بام * ز سرما ميزنم هرشب چغانه . اثير اومانى . نظير : چاقو دسته كردن . دسته چاقو ساختن . چغندر گوشت نشود و دشمن دوست نشود . چكار آيد آن يار ناسازگار * كه هنگام سختى نيايد به كار . ( . . . بدشواريت يار شايان بود * بآسانيت خود فراوان بود . ) امير خسرو . رجوع به : اين دغل دوستان . . . ، شود . چكمه به گردن پيش كسى رفتن . رجوع به : با تيغ و كفن . . . ، شود . چكند بنده كه گردن ننهد فرمان را * ( چكند گوى كه عاجز نشود چوگانرا ) سعدى . رجوع به : العبد و ما فى يده . . . ، شود . چكنم با مشتى خاك جز آمرزيدن . گويا عبارت ترجمهء قسمتى از احاديث قدسيه باشد و براى اميد دادن بعفو و بخشايش خداى تعالى چون مثلى سائر است . نظير : بهشت را ببها نميدهند ببهانه ميدهند . چگونه پارسا باشد كسى كو پادشا باشد . * ( هرآنكس كو بىانديشه سخن گويد خطا باشد . . . ) فرخى . چگونه جهد شير بىچنگ تيز * اگرچند باشد دلش پرستيز . فردوسى . رجوع به : ابى اللّه ان يجرى الامور . . . ، شود . چگونه دوستى يا بى و پشتى * ز فرزندى كه بابش را بكشتى . ويس و رامين . نظير : پدر كشتى و تخم كين كاشتى * پدر كشته كى مىكند آشتى . چگونه سازگار آيد مزاج آب با روغن ! رجوع به : آب و روغن . . . ، شود . چگونه شكر اين نعمت گذارم * كه زور مردم‌آزارى ندارم . سعدى . چگونه كور كند مدح چشمه خورشيد * چگونه كر شنود وصف نالهء مزمر . قاآنى . رجوع به : خر چه داند بهاى قند و نبات ، شود . چمد تا جوانست و سرسبز بيد * شكسته شود چون بزردى رسيد سعدى . رجوع به : نزيبد مرا با جوانان ، شود . چنار در خانه‌شانرا نمىبيند . نهايت معجب و متكبر شده است . نظير : چشم بزرگان تنگ است