الزمخشري

270

مقدمة الأدب ( فارسى )

باب اسْتَفْعَلَ يَسْتَفْعِلُ اسْتِفْعَالًا ، 6 و هذا الباب بناؤُه أن يكون بمعنى سؤال الفعل و طلبه كقولك استعجلتُه أي طلبتُ عجلتَه و استعملتُه طلبتُ إليه العملَ ثم يتفرّع منه فروعٌ فمنها ما يكون بمعنى تفعّل كقولك تعظّم و استعظم و تكبّر و استكبر و منها ما يكون بمعنى التحوُّل مِنْ حالٍ إلى حالٍ كقولك استنسرَ البُغَاثُ و استتيسَت العَنْزَة و منها ما يكون بمعنى عدّ الشَىْءَ شَيْئًا آخر كقولك استحسنَه و استملحه و منها ما يكون بمعنى فَعَلَ كقولك قرَّ و استقرَّ و بمعنى أَفْعَلَ كما تقول أَخْرَجَ و اسْتَخْرَجَ و منها ما يكون بمعنى أَنَّى ذلك و أصلهُ راجع إلى السؤال و الطلب و هو قولك استرقع الثوبُ و استحفر النهرُ و استحصدَ الزَّرْعُ و هو كثيرٌ و منها ما يكون بمعنى لا يُراد به شىءُ من هذا و هو كقولك استنجل الموضعُ و استرجع عند المصيبة و استحلسَ النَّبْتُ ، ، ، [ المهموز و الصحيح ] أ [ اسْتَبْرَأَ ] اسْتَبْرَأَ الجَارِيَةَ استبرا كرد كنيزك را [ اسْتَبْطَأَ ] اسْتَبْطَأَهُ دير يافت او را 5 بسيار منتظر بود 6 رآه بطيئًا 7 او را درنكى نمود [ اسْتَدْفَأَ ] اسْتَدْفَأَ بالثَّوْبِ كرمه كرد خود را بجامه [ اسْتَقْرَأَ ] اسْتَقْرَأَهُ خواندن خواست او را 6 [ اسْتَمْرَأَ ] اسْتَمْرَأَ الطَّعَامَ عدَّه مَريئًا [ اسْتَنْبَأَ ] اسْتَنْبَأَهُ خبر پُرسيد ازو 6 اسْتَخبره 7 خبر خواست ازو [ اسْتَهْزَأَ ] اسْتَهْزَأَ بِهِ افسوس داشت به دو 6 هَزِئَ ب [ اسْتَرْهَبَ ] اسْتَرْهَبَهُ بترسانيد او را [ اسْتَصْحَبَ ] اسْتَصْحَبَهُ با خود داشت او را يار خواست او را [ اسْتَصْعَبَ ] اسْتَصْعَبَ عَلَيْهِ الأَمْرُ دشوار شد بر وى كار 6 صعُد [ اسْتَعْتَبَ ] اسْتَعْتَبَهُ عِتاب دور كرده خواست از وى 6 سأله العُتْبى 7 خوشنودى خواست ازو 6 اسْتَعْتَبْتُهُ فَأَعْتَبَنِي أي استرضَيْتُهُ فأرضاني [ اسْتَعْذَبَ ] اسْتَعْذَبَ الماءَ خوش يافت آب را [ اسْتَغْرَبَ ] اسْتَغْرَبَهُ غريب داشت او را 6 عَدَّه غريبًا 7 غريب شمردش اسْتَغْرَبَ في الضِّحْكِ سخت رنجانيد در خندن 5 سخت بخنديد يعنى بقهقهة [ اسْتَكْتَبَ ] اسْتَكْتَبَهُ نوشتن خواست او را 6 سأله أن يَكْتب 6 ت [ اسْتَثْبَتَ ] اسْتَثْبَتَهُ تثبَّته ج [ اسْتَخْرَجَ ] اسْتَخْرَجَهُ بيرون كرد او را و اسْتَخْرَجَهَ كَذَا سأله أن يُخْرِجَهُ [ اسْتَدْرَجَ ] اسْتَدْرَجَهُ پايه پايه او را برآورد 7 اندك اندك نزديك آوردش ح [ اسْتَصْبَحَ ] اسْتَصْبَحَ بالمِصْبَاحِ روشنائى كرد بچراغ [ استَفْتَحَ ] استَفْتَحَ اللَّهَ عَلَى العَدُوِّ فتح و نصرت خواست خدايرا بر دشمن و اسْتَفْتَحَهُ القُرآنَ فَفَتَحَهُ عَلَيْهِ كشادن خواست ازو در قرآن و كشاد بر وى [ اسْتَقْبَحَ ] اسْتَقْبَحَهُ زشت داشت او را 7 زشت شمردش [ اسْتَمْحَلَ ] اسْتَمْحَلَهُ مليح داشت او را 6 عدَّه مليحا 7 نمكين شمرد او را خ [ اسْتَصْرَخَ ] اسْتَصْرَخَ فرياد خواست [ اسْتَنْسَخَ ] اسْتَنْسَخَ