الزمخشري

211

مقدمة الأدب ( فارسى )

( ف ) و الأَلْقَابُ جمع [ نَقَّبَ ] نَقَّبُوا فى البِلَادِ بكشتند در شهرها و نَقَّبَ عَنْهُ نيك پُرسيد از وى [ هَذَّبَ ] هَذَّبَهُ پاكيزه كرد او را 6 طهّره ت [ بَكَّتَ ] بَكَّتَهُ خاموش كردش 6 أَسْكَتَهُ [ ثَبَّتَ ] ثَبَّتَهُ استوار كرد او را 6 أَحْكمه [ سَمَّتَ ] سَمَّتَ العَاطِسَ دعا كفت عطسه‌دهنده را و شَمَّتَهُ مترادف [ نَكَّتَ ] نَكَّتَ فى كَلَامِهِ نكته كفت در سخنش و هي النُّكْتَةُ ( ف ) ث [ أَرَّثَ ] أَرَّثَ النَّارَ بفروخت آتش را 6 أَوْقدها [ أَنَّثَ ] أَنَّثَ الاسْمَ تانيث كرد اسم را [ ثَلَّثَ ] شَىْءٌ مُثَلَّثٌ چيزى سه كوشه 5 سه سو 6 ذو أَرْكان ثلاثة ، و المُثَلَّثُ من الشراب الذى طُبخ حتى ذهَب ثُلْثَاهُ [ شَعَّثَ ] شَعَّثَ المِسْوَاكَ پريشان كرد سرِ مسواكرا 5 واكشوده كرد سر مسواكرا 7 پاره كردش [ لَبَّثَ ] لَبَّثَهُ دير داشت او را 6 بازداشت او را ج [ خَرَّجَ ] خَرَّجَهُ بياموختش 6 استاد كرد او را ، علَّمه فى الحِرْفَة و هو خَرِيجُهُ شاكردِ او 6 تلميذُه 7 آموختهء او [ دَرَّجَ ] دَرَّجَهُ إِلى كَذَا اندك اندك درآورد او را بفلان كار 6 عوَّده إيّاه 7 اندك اندك نزديك آوردش سوى چيزى [ ضَرَّجَ ] ضَرَّجَهُ بالدَّمِ خون‌آلوده كرد او را [ عَرَّجَ ] عَرَّجَ عَلَيْهِ ميل كرد بر وى 5 ايستاد بر وى 6 مقيم شد بر وى [ فَرَّجَ ] فَرَّجَ عَنْهُ الكُرْبَ باز كرد از وى اندوهرا 5 دور كرد از وى 6 بُرد از وى ، أَبْعد و فَرَّجَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ بكشاد از هم ميان انكشتان 6 فتَّح و هي الفُرْجَةُ كشادكى [ فَلَّجَ ] هو مُفَلَّجُ الثَنَايَا كشاده‌دندان است [ هَبَّجَ ] و هو مُهَبَّجُ الوَجْه آماسيده‌روى 6 مَنْفُوخ ح [ بَرَّحَ ] بَرَّحَ بِهِ برنج افكند او را 5 بيازرد او را 6 آذاه 7 سخت رنجانيد او را و هي البُرَحَاءُ رنج 5 رنج دل و التَّبَارِيحُ جمع 6 قيل تَبَارِيحُ الشَّوْق و بُرَحَاءُ الحُمَّى [ ذَبَّحَ ] ذَبَّحَ فِي الرُّكُوعِ سر فرو كرد در ركوع 6 طأطأ رأسَه 7 سر فرو افكند [ رَجَّحَ ] رَجَّحَ هذَا عَلَى ذَاكَ بچربانيد اين را بر آن 5 فضل كرد اين را بر آن 6 فضَّله [ رَشَّحَ ] رَشَّحَهُ بپَرْوَرْد او را 6 ربّى [ سَبَّحَ ] سَبَّحَ اللَّهَ و لِلَّهِ تسبيح كرد خدايرا 6 نَزَّهه 7 پاك كفت خداى را و هو السَّبُّوحُ [ السُّبُّوحُ ] معا خداى پاك 6 طاهر 7 پاك از همه عيبها [ سَرَّحَ ] سَرَّحَهُ بچراكاه رها كرد او را 5 يَلَه كرد او را و هو السَّرَاحُ جاى رها كردن 6 كذاشتن و سَرَّحَ الشَّعَرَ شانه كرد موى را 6 مشَطه [ صَبَّحَ ] صَبَّحَهُمْ ببامداد آمد بر ايشان 6 شراب بامداد داد ايشانرا ، أَتاهم صباحا و صَبَّحَك اللّهُ بِخَيْرٍ ببامداد برساند ترا خداى خير 6 بخير كند خداى بامداد ترا [ صَرَّحَ ] صَرَّحَ بالشَّىْءِ پيدا كرد چيز را 6 أَظْهره و هو الصَّرِيحُ پيدا 6 ظاهر و الصُّرَاحُ مترادف [ فَتَّحَ ] فَتَّحَ الأَبْوَابَ بكشاد درها را 5 للمُبالغة ، همه باز كرد [ فَرَّحَ ] فَرَّحَهُ شاد كرد او را [ قَبَّحَ ] قَبَّحَ عَلَيْهِ فِعْلَهُ زشت كرد بر وى كارش را [ كَلَّحَ ] كَلَّحَ وَجْهَهُ ترش كرد رويش را [ مَدَّحَ ] رَجُلٌ مُمَدَّحٌ مردى ستوه [ مَلَّحَ ] مَلَّحَ القِدْرَ شور كرد ديك را [ نَقَّحَ ] نَقَّحَ الكَلَامَ پاكيزه كرد سخن را 5 بپيراست سخن را خ [ فَرَّخَ ] فَرَّخَ الطَّائِرُ جوژه بيرون آورد مرغ [ مَرَّخَ ] مَرَّخَهُ بالدُّهْنِ بماليدش بروغن 6 آلود او را بروغن [ أَرَّخَ ] أَرَّخَ الكِتَاب تاريخ نهاد كتاب را 6 [ سَبَّخَ ] سَبَّخَ اللّهُ عَنْكَ الحُمَّى خفَّفها و قال عليه السلام لعائشة رضى اللّهُ عنها حين دعَتْ على سَارِقٍ سرَق منها لا تُسَبِّخِي عنه بدعائك عليه أي لا تخفّفي عنه إِثْمه عليه [ شَدَّخَ ] شَدَّخَ الرُؤُسَ شكست