الزمخشري

مقدمه 16

مقدمة الأدب ( فارسى )

پاكيزه و آراستهء مردم كشور پارس را بدان پليدى بيالوده‌اند . زيرا مردم پاك‌نهاد و به دين سرزمين پهناور پارسى كه به خوى گفتار نيك ، پندار نيك ، كردار نيك آراسته بود ، ازين واژه و كردار اهريمنى آن گريزان بوده و با چنين گفتار و كردار ناهنجار آشنائى نداشته‌اند . ازين‌رو در زبان فارسى درى و نه در زبان پهلوى يا اوستائى يا زبانهاى بومى ايران چنين واژهء اهريمنى هرگز نبوده است زيرا بدان نيازى نداشته‌اند . اين عبارات كه نه در شأن يك استاد است و نه مناسب كتابى كه نشانهء دانشگاه بر روى آن است ، حكايت از يك نوع تعصّب و شعوبيگرى دارد كه با موازين علمى هم منطبق نيست زيرا كلمهء « پارك ستانشنيه » پهلوى يعنى پاره‌ستانى همان رشوه است و هيچ قوم و طايفه‌اى از آن مبرّا نبوده‌اند و در هر زبانى كلمه‌اى در برابر آن موجود است و در ادب فارسى هم ديده مىشود : چون نار پاره پاره شود حاكم * گر حكم كرد بايد بىپاره ( ديوان ناصر خسرو ، ص 297 ) گذشته از اين در فهرست كلمات فارسى - كه بايد فقط كلماتى كه خود زمخشرى در برابر واژه‌هاى عربى ياد كرده ، بيايد - گاهى كلماتى ديده مىشود كه از زمخشرى و اصل كتاب نيست بلكه در متن مقدّمهء نويسنده آمده و با كلمات مؤلّف مخلوط شده است . مانند كلمهء « همگى » كه در زيرنويس مصحّح در صفحهء 343 آمده و از مؤلّف نيست . انجمن ترويج زبان و ادب فارسى ايران بسيار مفتخر است كه اين كتاب نفيس و پرارزش را - كه براى زبان‌شناسان و ادب‌پژوهان بسيار بسيار سودمند است و نسخه‌هاى آن كه يكصد و شصت و چهار سال پيش در شهر لايپزيك آلمان چاپ شده ، ناياب گرديده است - در اختيار اهل دانش و تحقيق قرار مىدهد تا هم يكى از دانشمندان بزرگ ايرانى يعنى زمخشرى را به اهل دانش و علم معرّفى كرده باشد و هم خدمت او را به زبان فارسى در دسترس استادان و دانشجويان زبان و ادب فارسى نهاده باشد . اميد است كه اعضاى محترم انجمن ترويج زبان و ادب فارسى ايران و ساير دوستداران زبان و ادب فارسى از اين اثر شريف حداكثر استفاده را بنمايند . بعون اللَّه تعالى و توفيقه . در پايان از دوست عزيز جناب آقاى دكتر محمد موقّتيان عضو محترم انجمن ترويج زبان و ادب فارسى ايران و مدير پيشين مجلهء [ ] معارف اسلامى ، كه همهء هزينه‌هاى چاپ اين كتاب را عهده‌دار شدند ، تشكّر و سپاسگزارى مىنمايد . مهدى محقق رئيس انجمن ترويج زبان و ادب فارسى ايران شانزدهم مهر ماه 1386