سيد جعفر سجادى

1480

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

بلكه لازم مىشود كه موارد آن در كتب فقهى مسطورست در كليات حقوقى آمده است . قسم استظهارى در جانى است كه شخص بعنوان اينكه از ميت طلبكار است اقامهء دعوى نموده و دعوى خود را بوسيله شهود اثبات كرده باشد در چنين موردى حاكم بدون اينكه از او درخواستى شده باشد مدعى را قسم خواهد داد كه ذمه ميت تا حين فوت اشتغال بدين داشته است زيرا ممكن است ميت شخصا يا به واسطهء وكيل دين را پرداخته يا به ديگرى حواله نموده يا ذمهء او را ابراء كرده و يا در برابر دين رهنى هم داشته است . قسم استظهارى در مورد دعوى بر ميت منصوص است . آيا ممكن است اين حكم را من باب منصوص العله يا تنقيح مناط بهر كسى كه از اين حيث به او شباهت داشته باشد مثل طفل و مجنون و غائب مفقود الاثر سرايت داد يا نه ؟ جائى كه شهود شهادت داده باشند كه ميت تا حين فوت اشتغال ذمه داشته و يا علم حاصل شود به اين كه دين خود را تا حين فوت ادا نكرده بوده و دائن هم ذمه او را ابراء ننموده و آن را به ديگرى حواله نداده باز هم قسم استظهارى لازم است يا نه ؟ و آيا با اقرار قبلى ميت حاجت به قسم استظهارى هست يا نه ؟ دعوى وصيت عهدى يا تمليكى بعد از اقامهء بينه حاجت به قسم استظهارى دارد يا نه ؟ ( كليات حقوقى ص 256 ) و نيز قسم بفتح قاف و سين در اصطلاح بديع آنست كه متكلم در طى كلام سوگند ياد كند به چيزى كه دليل جاه و مقام خود باشد يا مراتب عاليه ممدوح يا معشوق يا اشتياق بديار و يار دارد . مثال از فارسى . سيد حسن غزنوى گويد : بدولت تو كه باد افزون و پاينده * بنعمت تو كه بادا همى جاويدان به خطبهء تو كز القاب تست نازنده * بخطهء تو كز انصاف تست آبادان بهمت تو كه اندك شود از آن بسيار * برحمت تو كه دشوار از آن شود آسان ( از ابدع ص 328 ) قَبْض - ( اصطلاح عروضى ) باصطلاح عروضيان اسقاط حرف دوم متحرك از ركنى است چنان كه از متفاعلن مفاعلن شود . ( از دره نجفى ص 20 ) قِسمَتِ مُستَوعَب قِسمَتِ مُستَوفات ( اصطلاحات منطقى ) مراد قسمتى است كه دائر مدار نفى و اثبات بود و شامل تمام افراد شود ( از اسفار ج 1 ص 7 ) . قَسْوت - ( اصطلاح عرفانى ) سختى دل ، ذلت و خوارى در سلوك . ابو عمرو دمشقى گويد : علامت و نشانهء قساوت قلب آنست كه بنده كارها بتدبير خود داند . قسوت دل در حق عابدان جهات نامهربانى و بىرحمى و از راه حق دورى است ، و در حق عارفان و ارباب صدق و صفوت ، حالت تمكن و كمال