گفتار نبى « فيما سقت السماء العشر » كه بيان تفصيل زكات است و فعل باشد مانند كتابت ، عقود و اشارات و انجام آن بتفصيل از طرف معصوم چنان كه حضرت رسول با فعل و عمل خود تفصيل نماز و حج را براى مؤمنان بيان كردند و در هر حال قطعى است كه تأخير بيان مجمل از وقت حاجت ناپسند و زشت است زيرا نتيجهء آن تكليف ما لا يطاق است لكن تأخير بيان از وقت خطاب جائز است براى مصالح خاص از جمله آزمايش مكلف و تحريض آن بر فعل در اين مورد نيز بعضى از اصوليان روا ندانند و بعضى گويند در مثل عام و مطلق روا نباشد حتى از وقت خطاب اما در مواردى كه اصولا ظهورى ندارد و مجمل محض است تأخير بيان آن از وقت خطاب روا باشد . در اصول ارشاد آمده است : مبين گاهى بفتح عين ( بصيغهء اسم مفعول ) و زمانى بكسر عين ( بصيغهء اسم فاعل ) استعمال مىشود . 1 - مبين ( بفتح عين ) آن كلامى است كه دلالتش بر معنى مراد واضح و هويدا باشد و آن بر دو قسم است مبين بالذات - مبين بالغير مبين بالذات آن است كه وضوحش ناشى از كلام باشد مانند ضرب زيد عمروا كه دلالتش بر معنى مراد واضح و وضوحش نيز ناشى از خود كلام است . مبين بالغير آن است كه وضوحش بوسيلهء انضمام بكلام ديگرى باشد ماند اكرم العلماء الا بعضهم - لا تكرم زيدا العالم - كلام اول گر چه به خودى خود مجمل است ولى پس از انضمام بكلام دوم ( كه بيان‌كنندهء معنى بعض مىباشد ) مبين و متضح الدلالة گرديده است - پس وضوح آن ناشى از انضمام به غير مىباشد . مبين خواه بالذات باشد خواه بالغير به دو قسمت تقسيم مىشود : 1 - نص 2 - ظاهر هرگاه دلالت كلام را بر معنى مراد طورى واضح و آشكار باشد كه احتمال معنى ديگرى در آن نرود آن را نص گويند مانند ضرب زيد هرگاه دلالت آن بر معنى مراد به آن درجه از وضوح و قطعيت نپيوسته باشد يعنى دو معنى از آن محتمل گردد يكى راجح و ديگرى مرجوح در اين صورت طرف راجح را ظاهر و طرف مرجوح را مؤول گويند . مثلا از كلمهء فاقطعوا در آيهء السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما دو معنى محتمل ميگردد يكى جدا ساختن دست‌ها از بدن - و ديگرى مجروح ساختن آنها معنى اول كه راجح است معنى ظاهرى و معنى دوم كه مرجوح است معنى مؤولى مىباشد . 2 - مبين ( بكسر عين ) توضيح‌دهندهء كلام سابق الذكر را مبين گويند و آن بر دو قسم است : 1 - مُبَيَّنِ فِعْلى 2 - مُبَيَّنِ قَولى مبين فعلى : مثلا اگر معصوم به مجرد نزول آيهء وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ باعمالى كه متضمن قيام و قعود و ركوع و سجود