محتاجا فى وجوده الى ما هو له مبدأ » ( از تفسير ص 1002 - رسائل زكرياى رازى ص 33 ) . آنچه شىء از آن ابتدا شود ماند طرف راه مبدأ گويند . آن كه فصل زمان است مبدأ گويند . علت اولى را مبدأ گويند و صورت شىء را مبدأ او گويند . ( از تهافت التهافت ص 22 - 23 تفسير ما بعد ص 33 ) . به غايت نيز مبدأ گويند . ( المعتبر ابو البركات ج 2 ص 8 ) . مَبْدَأ ازَلى - ( اصطلاح عقلى ) مراد ذات حق است و بقول كسانى كه قائل به قدماء خمس‌اند آنها را مبادى ازلى مىدانند . ( رجوع به تهافت التهافت ص 20 شود ) . مَبْدأِ اعْلى - ( اصطلاح عقلى ) مراد ذات حق است . ( رجوع به مبدأ و مبدأ اول شود ) . مَبْدأِ اوَّل - ( اصطلاح علوم عقلى ) مراد از مبدأ اول بطور مطلق ذات حق تعالى است كه مبدأ اعلى هم گويند « المبدأ الاول هو مبدأ لجميع هذه المبادى فانه فاعل و صورة و غاية » ( تهافت التهافت ص 232 و رجوع به 363 - شفا ج 1 ص 277 شود ) . مَبْدَأ قَريب - ( اصطلاح علوم عقلى ) هر مبدئى كه با ذى المبدأ خود فاصلهء كمترى داشته باشد و وسائط كمتر باشد قريب است مثلا قوت عامله كه محرك عضلات است براى صدور فعل مبدأ قريب است و اجماع كه ارادهء جازم باشد نسبت به شوق كه ميل مؤكد است قريب است و نسبت به قوهء عامله بعيد است . ( از اسفار ج 1 ص 173 ) . مَبْدَأ كُلّ - ( اصطلاح فلسفى ) مراد ذات حق تعالى است كه گاه از آن تعبير به مبدأ المبادى و گاه خير مطلق و گاه احد و گاه فكر مجرد شده است . ( از شرح حكمت اشراق ص 404 و دستور ج 3 ص 201 - سير حكمت جلد اول ص 78 ) . مَبْدَأُ المَبادى - ( اصطلاح فلسفى ) رجوع به مبدأ شود . مَبْدَأ وُجود - ( اصطلاح فلسفى ) گاه مراد از مبدأ وجود ذات حق است و گاه عقول مجرده‌اند . ( مصنفات ج 1 رسالهء 3 ص 9 ) . مَبْدَأيَّت - ( اصطلاح فلسفى ) ابتدائيت و مبدئيت از امور اعتبارى است مانند فوقيت ( مباحث مشرقيه ص 562 - اسفار ج 3 ص 24 ) . و بالجمله مبدئيت يعنى مبدأ بودن و آن اضافه محض است باعتبار تقدم ذات احديت بر حضرت و احديت كه منشأ اسماء و صفات و مبدأ المبادى است . ( اصطلاحات شاه نعمت الله ص 21 ) . مُبْدَع - ( اصطلاح فلسفى ) مبدع بفتح دال عبارت از موجودى است كه مسبوق بماده و مده نباشد و مبدع بكسر يعنى ابداع‌كننده كه ذات حق است كه مبدع كل است و احق و اولى باسم مبدع