اصول دين هم گويند و نام علمى است از علوم مدونه شرعيه رجوع به كلام . ( از كشاف ج 2 ص 272 ) 6 - عِلمُ السُّلوك - عبارت از معرفت نفس است و آنچه آن اوست از وجدانيات ( از كشاف ص 758 ) 7 - عِلمِ التَّأليف - علم موسيقى را گويند و آن از علوم رياضى است و علمى است كه بحث كند از احوال نغمات ( از كشاف ص 758 ) 8 - عِلمُ جَدَل - يكى از صناعات خمس منطقى جدل است و علم جدل احكام سؤال و جواب را گويند و علم به نحوهء سخن گفتن بر مقتضاى حال براى اقحام سامع را گويند 10 - عُلوم ادَبيَّه - مراد علوم عربيت و مطلق ادبيت از صرف ، نحو ، معانى و بيان بديع و عروض و قافيه است و اقسام علو ادبيه گذشت 11 - عِلمِ مُوهُوبَه - نزد اهل ذوق و عرفان علم موهوب بعلمى گويند كه خداى متعال بعلماء عامل بخشد كه « من عمل بما علم علم ، ما لم يعلم » ( از كشاف ص 1349 ) . 12 - عُلوم قرآن - علومى كه منسوب به قرآن مىباشد كه عبارتند از علم لغت ، قراآت ناسخ و منسوخ ، صرف و نحو ، فقه و بالجمله تفسير ( از موافقات ) تركيبات ديگر : عِلمِ استدِلال - ( فلسفى ، منطقى كلام ) در كلام منظور علمى است كه مستند به آيات و اخبار باشد . در فلسفه و منطق . برهان قياسى است . علومى كه مستند برهان مىباشد . در برابر علوم كشفى و شهودى . علم اكتسابى در برابر موهبتى و شهودى عِلمِ اسفل - ( فلسفى ) مراد علم طبيعى است . عِلمِ إشارت - ( عرفانى ) علم خواطر و مشاهدات و مكاشفات را گويند « لان مشاهدات القلوب و مكاشفات الاسرار لا يمكن العبارة عنها على التحقيق و لا يعرفها الا من نازل تلك الاحوال و حل تلك المقامات ( شرح تعرف ج 3 ص 77 ) . عِلمِ اصوات - ( اصطلاح فلسفى ) رجوع بعلم شود عِلمِ اعلى - ( اصطلاح فلسفى ) مراد علم الهى است رجوع بعلم شود عِلمِ أفعال - ( اصطلاح عرفانى ) مراد علم اخلاق و حكمت عملى است رجوع بعلم شود عِلمِ افكار - ( اصطلاح منطقى ) مراد علوم عقلى ( منطق و فلسفه ) است رجوع بعلم شود عِلمِ اقوال - ( اصطلاح فلسفى ) مراد علم بقواعد سخن گفتن مانند نحو و صرف و غيره است رجوع بعلم شود . عِلمِ إلهى - ( اصطلاح فلسفى ) علم الهى علمى است كه در آن بحث مىشود از احوال و صفات و آثار موجودات كه وجود آنها احتياج بماده نداشته باشند كه علم اعلى و فلسفهء اولى و علم كلى هم مينامند و موضوع آن موجود مطلق و مطلق الوجود است ( شفا ج 2 ص 518 ) . عِلمِ الفاظ - ( اصطلاح فلسفى ) گاه