سيد جعفر سجادى

1238

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

كواكب سيارات را ، پارهء حيوانات را . ( رجوع شود به ملل و نحل شهرستانى ص 254 و تحقيق ما للهند ابو ريحان بيرونى ) عَبديَّه - ( اصطلاح كلامى و ملل و نحل ) اين فرقه يكى از فرق عجارده است اينان گويند بجز شرك به خدا همه چيز قابل بخشش است . ( از ملل و نحل ص 64 ) عِبرَت - ( اصطلاح عرفانى ) آنچه تعبير مىشود بدان از ظواهر احوال مردم در كارهاى خوب و بد و آنچه جارى مىشود بر آنها در دنيا و آخرت و آنچه عبور كند بر آنها از ظواهر احوال مردم در خير و شر و آنچه جارى است بر مردم از ضر و نفع در دنيا و عقبى و بر ثواب و عقاب كه بمردم رسد از ظواهر احوال و عقاب كه در دار جزا و بر بواطن و خفيات كارها تا ظاهر گردد بر آنها عواقب امور ، عبرت گويند . ( اصطلاحات شاه نعمت الله ص 53 ) ابو عبد الله سجزى گويد « العبرة ان تجعل كل حاضر غائبا و الفكرة ان تجعل كل غائب حاضرا » ( طبقات ص 255 ) . مأخوذ از قرآن مجيد است كه فرمود إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ . عبرت‌آباد - منظور دنيا است . عُبوديَّت - ( اصطلاح عرفانى ) عبوديت يعنى بندگى كردن و در اصطلاح عبوديت خروج از اختيار است از جهت موافقت امر و ارادهء حق تعالى و نهايت عبوديت حريت است . محمد ترمذى گويد « من جهل اوصاف العبودية فهو بنعوت الربانية اجهل » . ثقفى گويد « كمال العبودية هو العجز و القصور عن تدارك معرفة علل الأشياء بالكلية » ( طبقات ص 219 ، 536 ) . شيخ گفت : « العبودية شيئان » يكى حسن افتقار الى الله كه منشأ آن باطن احوال است و ديگر حسن قدرت برسول خدا و انجام اوامر او را آن طور كه فرمايد كه در اين نوع عبوديت حظ نفس نباشد ( اسرار التوحيد - كشاف ص 938 شرح كلمات بابا ص 171 ) و گفته‌اند « العبودية الرجوع فى كل شىء الى الله على حد الاضطرار » ( طبقات ص 369 ) . عبَور - لا ( اصطلاح نجومى ) نام ديگرى از شعراى يمانى است و سال كبيسه يهوديان را عبور بكسر عين و فتح باء و تشديد آن گويند . يهوديان تفاوت ميان سالهاى قمرى و شمسى را كه در هر سال تقريبا يازده روز است جمع كرده و از آن يك ماه درست ميكنند و آن سال را عبور گويند يعنى آبستن كه يك ماه زائيده است و چون يهوديان در يثرب همسايهء اعراب بودند عربان خواستند كه حج آنها هم در ذى حجه باشد ازين جهت كبيسهء يهوديان را بياموختند و گروهى از مردم امى بدون دقت محاسبه كردند و رسومى بر آن مترتب كردند تا آن گاه كه اسلام ظهور كرد و بسيارى ازين رسوم را منسوخ گردانيد يعنى در سال نهم هجرى كه سال حجة الوداع است . ( رجوع شود به التفهيم ص 126 ) عِتاب - ( اصطلاح اصولى و عرفانى ) عبارت از خطاب است با پرخاش و درشتى