سيد جعفر سجادى

1141

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

اذا فعلت الواجب من الغسل النهار . و يحرم صوم العيدين مطلقا و ايام التشريق لمن كان بمنى و صوم يوم الشك بروية الهلال بنية الفرض ( از شرح لمعه ج 1 ص 131 ) و هو الكف نهار عن الاكل و الشرب در معتقد الاماميه آمده است : بدان كه روزه به دو ضرب است : روزهء واجب است ، و روزهء سنت . روزهء واجب دو گونه است : روزه‌اى كه بسببى واجب است . و روزه‌اى كه بىسببى واجب است ، و اين روزهء ماه رمضان است . و شرائط او دو گونه است : يكى آنست كه مشترك است در وجوب و صحت ادا ، دوم آنست كه خاص است به صحت ادا . آنچه مشترك است : بلوغ است ، و كمال ، عقل ، و سلامت از مرض ، و پيرى ، و سفر ، و در آمدن وقت . و آنچه خاص است به صحت ادا : اسلام ، و نيت ، و طهارت از جنابت بر وجهى كه گفته شود . و حيض ، و استحاضهء مخصوصه ، و نفاس . و علامت در آمدن ماه رمضان ديدن ماه نو است ، و درين خلافى نيست . دليل برين قول خداست : « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ . قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ » ، يعنى : مىپرسند از تو ، از ماه‌هاى نو بگوى ايشان را كه اين ماه‌هاى نو وقتهاست مردم را . و اين نصى صريح است بر آنكه ماه‌هاى نو را دلالت است بر اوائل ماهها . و رسول فرموده است : « صوموا لرؤيته ، و افطروا لرؤيته » ، يعنى : روزه داريد ، از براى ديدن هلال ماه رمضان ، و بگشاييد روزه از براى ديدن هلال ماه شوال ! آنكه گفت : « فان غم عليكم فعدوا ثلاثين يوما » ، يعنى اگر بر شما پوشيده شود و نتوانيد ديدن سى روز بشمريد ! يعنى : از ماه شعبان اگر پيش از زوال يا پس از زوال ماه بيند آن ماه شب آينده باشد ، نه شب گذشته . دليلش قول رسول است : « اذا رأيتم الهلال فصوموا » ، يعنى : چون ماه نو بينيد ، روزه داريد ! و اين دلالت مىكند بر آنكه روزه پس از ديدن ماه است نه پيش از ديدن . و اگر دو مرد عدل گواهى دهند ، واجب بود روزه داشتن ، و روزه گشادن . و اما روزهء سيم شعبان كه آن را روز شك ميگويند سنت است روزه داشتن به نيت شعبان ، از براى آنكه اين روزه در حكم ماه شعبان است لقوله ص : « فان غم عليكم فعدوا شعبان ثلاثين يوما » اگر بر شما پوشيده شود ، شعبان سى روز بشمريد ! پس روا بود روزهء اين روز به نيت شعبان . پس اگر رمضان بوده باشد ، از فرض مجزى بود ، قضاى آن نبايد داشت . و اگر شعبان بوده باشد ، ثواب آن وى را حاصل شد . دليل ديگر بر آنكه اين روز روزه داشتن رواست ، قول خداست : « وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ » ، يعنى ، روزه داشتن بهتر است شما را و از عموم بيرون نرود مگر آنچه دليلى قاطع بود بر آن ، چون روز عيد و ايام تشريق كسى را كه به منا باشد . و امير المؤمنين على ع فرموده است :