اختلاف انواع و آثار و خواص آنها است امرى ديگر است كه مقوم نوعيت است نه جسميت و آن صورت نوعيه است . صورت نوعيه را صورت خاص هم ميگويند از جهت آنكه هر نوعى از انواع را صورت نوعيه خاصى است غير از صورت نوعيه ديگر بر حسب اختلاف آثار و عوارض و خصوصيات . فصل را نيز صورت فصليه گويند كه بازاء صورت خارجى است چنان كه جنس بازاء مادهء خارجى است . صورت جسميه را صورت عام هم ميگويند چنان كه صورت نوعيه را صورت خاص گويند . و اصالت وجوديان وجود را صورت ماهيت ميدانند . و صورت كماليه اطلاق بر صورت نوعيه شود كه كمال هر نوعى بدانست . مثل افلاطونى را صور مفارقه الهى گويند . مثل معلقه را صور مثاليه ناميده‌اند و صور شبحيه ناميده‌اند كه اشباح و سايهء از موجودات طبيعى است . و صورت هر يك از عناصر خاص را صورت بسيطه ناميده‌اند . « الصورة هى المعنى الذى بها صار الموجود موجودا و هى المدلول عليها بالاسم و الحد و عنها يصدر الفعل الخاص بموجود موجود » ( تهافت التهافت ص 432 ) و بالجمله صورت اطلاقاتى دارد يعنى در موارد مختلف اطلاق خاصى دارد از جمله : 1 - آنچه موجب امتياز اشياء است اعم از اشياء خارجى يا ذهنى ( صورت خارجى يا ذهنى ) . 2 - صورت ذهنيه و معلومات را صورت ذهنى و علمى گويند . 3 - آنچه شيئيت شىء بدانست . 4 - هر هيأتى كه در قابل باشد مانند بياض در جسم . ( از كشاف ص 829 ) 5 - و بر كيفيت و كميت خاص حاصلهء از امتزاج نيز صورت امتزاجى گويند . صدر الدين گويد : تمام معانى و اطلاقاتى كه براى صورت هست در اين معنى كه « ما به يكون الشيء هو بالفعل » مشترك است و اين معنى جامع همه است . وى گويد : صورت جهت فعليت اشياء است و در بسائط نفس طبيعت است بحسب ذات و غير طبيعت است باعتبار ديگر . گاه از صورت طبيعى معانى را خواهند كه مقابل صورت صناعى باشد كه اشكال و صورى است كه در اشياء بواسطهء قسرى ايجاد مىشود . در صورت مفيد و هيولى مستفيد است و از اين جهت صورت متقدم بر هيولى است . صورت گاه بسيط است مانند صورت هر يك از عناصر به تنهائى و گاه مركب است مانند صورت انسان كه از مجموع حاصل از عدهء امور است . و گاه خاص است مانند صورت نوعيه و حد و فصل و خاصهء شىء و گاه عام است مانند صورت نوعيه و اجناس . وى گويد : صورت نوعيه نزد معلم اول و اتباع او جوهر است و نزد رواقيان عرض است و نزد ما عين وجود است ، صور نوعيه را صور نوعيه ماديه و طبيعيه هم گويند در مقابل صور نوعيه مجرده كه