كم و على قدر مراتبهم كاشف از واقع ميباشند لذا يكى بنفسها و ديگرى باعتبار شرع و سومى باعتبار عقل حجت شده است . اما در اصول عمليه اين طور نيستند يعنى حجيت آنها از لحاظ كاشفيت نيست چه آنكه اصل مزبوره به هيچ وجه با واقعيات امور سر و كارى ندارند و بلكه فقط احكام ظاهريه مكلفين را تعيين مينمايند خواه آن احكام با واقعيات مطابق باشند يا خير ؟ و بعلاوه اصول مزبوره فقط در مواضع شك اجرا ميگردند بر خلاف دلائل سه‌گانه فوق كه در همهء مواقع قابل اجرا ميباشند . خلاصهء كلام آنكه : 1 - حجيت ادله قطعيه و ظنيه من باب طريقت است يعنى ادلهء قطعيه بنفسها و أمارات ظنيه بر حسب جعل شارع و ادله اجتهاديه به حكم عقل طريق الى الواقع هستند ولى حجيت اصول عمليه من باب موضوعيت مىباشد 2 - دلائل سه‌گانه اوليه بيان‌كنندهء احكام واقعيه شارع ، و اصول عمليه بيان‌كنندهء احكام ظاهريه شارع ميباشند . ( اصول رشاد 238 - 236 ) شَكّاك - ( اصطلاح فلسفى ) شكاك يعنى كسى كه در امور شك و ترديد كند و شك و ترديد او در امور زياده از اندازه معمول باشد و شكاكان در يونان باستان كسانى بودند كه منكر حصول علم بودند و ميگفتند كه انسان براى نيل به حصول يقين نسبت بمعلومات خود مأخذ و ملاكى ندارد حس خطا مىكند و عقل از اطلاع آن عاجز است و در هيچ امرى نبايد حكم قطعى صادر كرد . شُكر - ( اصطلاح كلامى ، عرفانى ) شكر در لغت كشف و اظهار سپاس است و در عرف علما اظهار نعمت منعم است بواسطهء اعتراف دل و زبان . جنيد گويد : « الشكر هو الاعتراف له بالنعم بالقلب و باللسان » شكر را بدايتى و نهايتى است ، بدايت او علم است بوجود نعمت و وجوب شكر بر آن و كيفيت اداء شكر هر نعمتى و نهايت آن عمل بر مقتضاى نعم الهى است و كيفيت آن صرف است در مصارف شرعى و كفران آن صرف است در وجوه معاصى . و بعضى گويند : شكر عبارت از ثناء بر نيكوكارى است بواسطهء يادآورى نعم او و شكر در لغت بمعنى وصف جميل است . حارث محاسبى گويد : شكر زيادتى خداست مر شاكر را زيرا او توفيق دهد كه بنده شكر كند و شاكر بايد توفيق شكر را هم از خدا بداند . ابو بكر كنانى گويد « الشكر فى موضع الاستغفار ذنب و الاستغفار فى موضع الشكر ذنب » ( طبقات ص 374 ) . ابو سعيد خَرّاز گويد : شكر اعتراف بوجود منعم است و اقرار بربوبيت حق به حكم « لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ » . شبلى را پرسيدند شكر چيست ؟ گفت آنست كه در نعمت منعم را به بينى . در شرح منازل است كه « الشكر اسم لمعرفة النعمة لانها السبيل الى معرفة المنعم » .