بعد ازين مرتبت ، مرحله همت است و جمع است و جمع بعد از فرق است كه متصف بصفات ممتازهء بشرى گرديده قدم در مرتبت هشتم گذارد . در رتبت و درجهء بعد ، از نفس خود غافل شده و برب و خداى خود مشغول گردد و در تصرفات و حركات و سكنات نظر او بسوى حق باشد و اين نهمين درجه و رتبت سلوك است و بعد از اين رتبت مرحله نهايت است و رسيدن بغايت كه مقام دهم و رتبت و مرحله وصول است ( رجوع شود به مصباح الانس ص 19 ) . و بعد ازين بيان ، مقامات اهل اللّه را در سير الى اللّه بده قسمت اصلى تقسيم كرده و هر يك را نيز بده قسمت ديگر منقسم كرده است بدين طريق : الف - بدايات كه عبارتند از : يقظه ، توبه ، محاسبت ، انابت ، تفكر ، تذكر ، اعتصام ، فرار ، رياضت ، سماع . ب - ابواب كه عبارتند از : حزن ، خوف ، اشفاق ، خشوع ، اخبات ، زهد ، ورع ، تبتل ، رجاء ، رغبت . ج - معاملات كه عبارتند از : رعايت ، مراقبت ، حرمت ، اخلاص ، تهذيب ، استقامت توكل ، تفويض ، ثقت و تسليم . د - اخلاق كه عبارتند از : صبر ، رضاء ، شكر ، حياء ، صدق ، ايثار ، خلق ، تواضع ، فتوت و انبساط . ه - اصول كه عبارتند از : قصد ، عزم ، اراده ، ادب ، يقين ، انس ، ذكر فقر ، غنى و مراد . و - اوديه كه عبارتند از : احسان ، علم ، حكمت ، بصيرت ، فراست ، تعظيم ، الهام ، سكينت ، طمأنينت و همت . ز - احوال كه عبارتند از : محبت ، غيرت ، شوق ، قلق و عطش ، وجد ، دهش ، هميان ، برق و ذوق . ح - ولايت كه عبارتند از : لحظه ، وقت ، صفا ، سرور ، سر ، نفس ، غربت ، عرق ، غيبت و تمكين . ط - حقايق كه عبارتند از : مكاشفه ، مشاهده ، معاينه ، حيات ، قبض ، بسط ، سكر ، صحو ، اتصال ، انفصال . ى - نهايات كه عبارتند از : معرفت ، فنا ، بقا ، تحقيق ، تلبيس ، وجود ، تجريد ، تفريد ، جمع و توحيد . توضيح آنكه نفوس بشرى را در مقام ايقاظ از خواب غفلت در طى مدارج كمالات تشبه بذات احديت و نجات از عالم سفلى و سير مدارج عليا ، سه امر مهم لازم و ضرورى است و رعايت آنها واجب است . اولين آنها شروع در سير و استخلاص از عادات دنيه دنيويه و لذات شهوانيه و طبايع مهلكه بواسطه ملازمت بر اوامر الهى و ترك محرمات نامتناهى در تمام حركات و سكنات خود قولا و فعلا و اين قسم متعلق باسلام است ، دومين آنها ورود نفس است از جهت باطن در غربت معنوى و انفصال از محل و مقر مأنوس طبيعى خود و اعراض از شوائب و مشاهده طبيعت و اتصال به احكام وحدت مطلق باطنيه كه عبارت از اخلاق ملكى روحانى باشد و اين قسم متعلق بايمان است .