أبو علي سينا
4
معيار العقول ( فارسى )
آمادهء كار ساختن آلات و ادوات ، در اين رساله مكرّر به كار رفته مثل جملهء « چرخهاى كثير الرّفع چون در پهلوى يكديگر پرگار كنند » بعيد است كه از تركيبات قديم فارسى عهد ابو على سينا و متناسب با اسلوب نويسندگى او باشد ! در كتاب بهار عجم تأليف سال 1152 « 1 » و نظاير آن از فرهنگهاى متأخّر مينويسند « پرگار كردن كسى كنايه از سرگردان كردن است » و اين بيت را از صائب شاعر معروف قرن يازدهم متوفّى 1081 شاهد ميآورند : سر گشته كرد خال دلاراى او مرا * پرگار كرد نقطهء سوداى او مرا بالجمله عجالة بر صحّت انتساب رسالهء حاضر بشيخ رئيس دليلى غير از شهرت نداريم و از طرف ديگر هم دليل قطعى كه خلاف قول مشهور را اثبات كند در دست نيست . پس ناچار بايد فعلا اين رساله را در جزو مؤلّفات فارسى شيخ محسوب داشت تا خلافش معلوم و محقّق گردد . از كسانى كه در اين باره اطّلاعات بيشتر دارند و مؤلّف رساله را غير از شيخ بزرگوار ميشناسند بسيار سپاسگزار خواهيم بود اگر نگارنده را از وحشت ترديد و دغدغهء خاطر رهايى بخشند و جويندهء متحيّر را به راه صواب رهبرى نمايند و اللّه الموفق .
--> ( 1 ) جملهء « يادگار حقير فقير بهار » كه به حساب ابجد 1152 مىشود تاريخ تأليف فرهنگ بهار عجم است چنان كه در مقدمهاش ذكر شده است .