أبو علي سينا
33
معيار العقول ( فارسى )
فصل سيوم اندر مخل كه گروهى آن را بيرم گويند « 1 » اين آلت سخت معروفست ، ليكن عامّهء خلق بتقليد دانند . و آن جرمى شكل 3 - خ
--> ( 1 ) در بيان مخل كه آن را گروهى بيرم خوانند : خ . بيرم : در كتب لغت عربى بر وزن ( ضيغم ) مرادف ( عتله ) عموما و عتلهء نجّاران خصوصا تفسير شده است . و از مجموع تعريفاتى كه براى بيرم و عتله نوشته و همچنين تصويرى كه در المنجد و ساير لغات مصوّر مقابل عتله رسم كردهاند اين احتمال قويّا بذهن مىآيد كه بيرم مرادف و اصل كلمهء ( ديلم ) متداول فعلى و از لغات دخيلهء عربى باشد . صاحب قاموس مينويسد « البيرم العتلة او عتلة النجّار خاصّة » . - صراح اللغه مينويسد « بيرم سوراخ كن و آن نوعى از تيشههاست معروف » . السامى فى الاسامى مىگويد « البيرم و العتلة بيرم » . - در مفاتيح العلوم خوارزمى مينويسد بيرم كه بارم نيز گويند فارسى و لفظ مخل يونانى است - عبارت او را در مقدّمه و حواشى قبل نقل كرديم . اما عتله بفتح عين و تاء : عصاى آهنين ضخيم است كه يك سر آن مانند تبر پهن و تيز