حقيقت مىباشد « 1 » . ابن سينا در كتاب شفا از هيچ بحث و مطلبى در فلسفه و علوم فروگذارى نكرده و آن را به گونه‌اى تدوين كرده كه خوانندگان آن از كتابهاى ديگر بىنياز باشند ، چنان كه خود مىگويد : « و قد قضيت الحاجة فى ذلك فيما صنّفته من كتاب الشّفاء العظيم المشتمل على جميع علوم الاوائل حتّى الموسيقى بالشّرح و التّفصيل » « 2 » و در جايى ديگر گويد : « و من أراد الحقّ على طريق فيه ترضّ ما إلى الشّركاء و بسط كثير ، و تلويح بما لو فطن له استغنى عن الكتاب الآخر ، فعليه بهذا الكتاب » « 3 » . نظر به اهميّت اين كتاب بوده است كه او خود در زمان حياتش با وجود مشاغل ادارى و گرفتاريهاى دنيوى به تدريس آن مىپرداخته است . چنان كه بيهقى مىگويد : « طالبان علم هر شب در خانهء استاد جمع مىشدند . ابو عبيد پاره‌اى از كتاب شفاء ، و معصومى پاره‌اى از قانون ، و ابن زيله پاره‌اى از اشارات ، و بهمنيار پاره‌اى از حاصل و محصول را بر او قرائت مىكردند » . « 4 » دربارهء كيفيّت تدوين شفا بهترين مأخذ همان سرگذشت ابن سينا است كه به وسيلهء شاگردش ابو عبيد جوزجانى تدوين و تكميل شده و ارباب تراجم احوال حكما ، همچون قفطى و ابن ابى اصيبعه و بيهقى و شهرزورى از آن استفاده و در كتابهاى خود نقل كرده‌اند . اين ابو عبيد كه از نزديك‌ترين شاگردان و ملازمان استاد بوده ، كيفيّت پيوستن به استاد و ملازمت او را كه حاوى بسيارى از نكات مهم در روش علمى ابن سينا و چگونگى تدوين آثار اوست ، به تفصيل شرح داده كه در نسخه‌هاى كتاب شفا پيش از مقدّمهء ابن سينا نقل شده است و چون سخنان ابو عبيد از اهمّيّت فراوانى برخوردار است ، مناسب دانسته شد كه ترجمهء فارسى آن در اين گفتار آورده شود : « دوستى و رغبت من در علوم حكمى و اقتباس از معارف حقيقى مرا به ترك

--> ( 1 ) مطالعاتى دربارهء طبّ اسكندرانى در دورهء متأخّر ، ص 418 . ( 2 ) المباحثات ، ابن سينا در ارسطو عند العرب عبد الرحمن بدوى ، ص 121 . ( 3 ) كتاب الشفاء ، المنطق ، المدخل ، ص 10 . ( 4 ) تاريخ حكماء الاسلام ، ص 62 .