أبو علي سينا
پيشگفتار 22
رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )
وسيلهء انجمن آثار و مفاخر فرهنگى عرضه مىگردد ، ياد كرده است . از مهمترين شرحهايى كه در شبه قارهء هندوستان مورد توجه و عنايت قرار گرفته ، شرح كليات قانون محمد بن محمود آملى است كه همراه با شرح حكيم على گيلانى كه جزء اول آن به صورت سنگى به وسيلهء چاپخانهء كاشى رام در لاهور چاپ شده است . مؤلف كتاب در آغاز اشاره به اهميّت كتاب قانون مىكند و پس از ياد كردن از شرحهاى امام فخر رازى و افضل الدين خونجى و ابن نفيس قرشى ، شرح قطب الدّين شيرازى را بدين گونه توصيف مىنمايد : « اجتمع عنده ممّا يتعلّق بكلّ الكتاب ما لم يجتمع عند أحد من الأصحاب ، و اشتغل ببسطه و حلّه و سعى فى استخراج لبّه من قشره . و الحقّ انّه - رحمه اللّه - قيّد ما كان مرسلا و فصّل ما كان مجملا و حلّ ما وجده ملغزا و بسط ما ظنّه موجزا و بالغ فى ردّ الاعتراضات و سدّ أبواب المعارضات » از ابن سينا كتابهاى فراوانى در پزشكى باقى مانده كه براى آشنايى و دسترسى به آنها چنان كه پيش از اين ياد شد مىتوان از فهرست قنواتى و يحيى مهدوى استمداد جست ؛ ولى مناسب است كه از ارجوزهء ابن سينا در طبّ ياد كرد كه او در آن از ذوق شعرى خود كمك گرفته و مسائل پزشكى را براى سهولت يادگيرى متعلّمان و دانشجويان به سلك نظم درآورده است . ابن سينا براى آنكه نشاطى براى دانشجويان پزشكى به وجود آورد و حفظ مطالب آن را بر آنان آسان گرداند ، همهء ابواب پزشكى را به نظم درآورد . اين منظومه كه مشتمل بر 1326 بيت است در بحر رجز سروده شده و از همين جهت به نام الارجوزة فى الطّبّ خوانده شده است . اين كتاب كه ابن رشد اندلسى آن را با عبارت : « الميسّر للحفظ و المنشّط للنّفس » توصيف مىكند مورد توجّه دانشمندان شرق و غرب قرار گرفت ؛ چنان كه ترجمه لاتينى آن شش بار طى سالهاى 1522 تا 1649 در شهرهاى مهم اروپا و متن عربى در سال 1829 در